Bir Bacağım Diğerinden Kısa, Tedavisi Mümkün mü?

Yürürken aksama, bir ayakkabının daha hızlı eskimesi, leğen kemiğinin bir tarafa doğru eğik görünmesi veya pantolon paçalarının eşit durmaması, bacak uzunluk farkının belirtileri olabilir. Bazı kişilerde fark çocukluk döneminde ortaya çıkarken bazı kişilerde kırık, enfeksiyon veya geçirilmiş ameliyatlardan sonra gelişebilir.

Peki, bir bacağın diğerinden kısa olması tedavi edilebilir mi? Evet. Ancak uygulanacak tedavi; hastanın yaşına, kısalığın miktarına, nedenine, büyüme potansiyeline ve eşlik eden kemik eğriliğine göre belirlenir.

Bacak Uzunluk Farkı Nedir?

Bacak uzunluk farkı, sağ ve sol alt ekstremite arasında uzunluk farklılığı bulunmasıdır. Bu farklılık çoğunlukla uyluk kemiği olan femurdan, kaval kemiği olan tibiadan veya her iki kemikten kaynaklanır.

Toplumda çok küçük uzunluk farklılıkları oldukça yaygındır ve her zaman belirti oluşturmaz. Amerikan Ortopedik Cerrahlar Akademisi, hafif farklılıkların çoğu kişide sorun yaratmadığını; daha belirgin farklılıkların ise yürüme biçimini ve yaşam kalitesini etkileyebileceğini belirtmektedir.

Bacak uzunluk farkı iki farklı şekilde değerlendirilebilir:

Gerçek bacak kısalığı

Femur veya tibia gibi bacak kemiklerinden birinin karşı taraftaki kemiğe göre gerçekten daha kısa olmasıdır.

Fonksiyonel bacak kısalığı

Kemiklerin uzunluğu birbirine yakın olmasına rağmen kalça, diz, ayak bileği, omurga veya leğen kemiğindeki bir problem nedeniyle bir bacak daha kısa görünür. Eklem hareket kısıtlılıkları, kas dengesizlikleri ve pelvis eğikliği fonksiyonel kısalığa neden olabilir.

Bu nedenle yalnızca ayakta bakarak veya mezurayla ölçüm yaparak kesin tanı konulması doğru değildir.

Bir Bacak Neden Diğerinden Kısa Olur?

Bacak uzunluk farkı doğuştan gelişebileceği gibi sonradan da ortaya çıkabilir.

Başlıca nedenler şunlardır:

• Doğuştan femur veya tibia gelişim bozuklukları
• Büyüme plağını etkileyen kırıklar
• Yanlış veya kısalarak kaynamış kemik kırıkları
• Çocukluk döneminde geçirilen kemik enfeksiyonları
• Büyüme plağı hasarı
• Kemik ve eklem hastalıkları
• Nörolojik rahatsızlıklar
• Kalça çıkığı veya kalça gelişim bozuklukları
• Önceden geçirilmiş ortopedik ameliyatlar
• Kemik tümörleri ve bunlara yönelik tedaviler
• Bir bacakta eşlik eden açısal deformite
• Nedeni belirlenemeyen gelişim farklılıkları

Çocuklarda büyüme plağını etkileyen bir yaralanma, ilgili kemiğin büyümesini yavaşlatabilir veya durdurabilir. Bu nedenle başlangıçta küçük olan bir fark, çocuk büyüdükçe daha belirgin hâle gelebilir.

Bacağımın Kısa Olduğunu Nasıl Anlarım?

Küçük uzunluk farklılıkları herhangi bir şikâyete neden olmayabilir. Fark arttığında vücut, yürümeyi dengeleyebilmek için çeşitli telafi mekanizmaları geliştirebilir.

Görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Yürürken aksama
• Kısa bacak tarafında parmak ucuna basma
• Uzun bacağın dizini hafif bükerek yürüme
• Kalçaların farklı seviyelerde görünmesi
• Bir omzun diğerinden aşağıda olması
• Çabuk yorulma
• Uzun süre ayakta kalırken rahatsızlık
• Ayakkabı tabanlarının farklı biçimde aşınması
• Bel, kalça, diz veya ayak bileği ağrısı
• Koşarken ve spor yaparken zorlanma
• Omurgada yana doğru eğrilik görünümü

Bel ve eklem ağrılarının yalnızca bacak uzunluk farkından kaynaklandığı her hastada kesin olarak söylenemez. Ağrının kaynağını belirlemek için ayrıntılı ortopedik değerlendirme gerekir.

Evde Bacak Boyu Ölçülebilir mi?

Evde yapılan ölçümler yalnızca farkın olabileceğine dair fikir verebilir. Mezura ile ölçüm yapmak; pelvis eğikliği, bacağın duruşu ve ölçüm noktalarının yanlış belirlenmesi nedeniyle hatalı sonuç verebilir.

Kesin değerlendirmede hasta ayakta, çıplak ayakla ve her iki bacağı yük altındayken incelenir. Kısa olduğu düşünülen bacağın altına farklı kalınlıklarda bloklar yerleştirilerek pelvisin dengelenip dengelenmediğine bakılabilir.

Pediatrik Ortopedi Derneği POSNA, klinik ölçümün radyografik incelemeyle doğrulanmasını ve değerlendirmede eşlik eden kemik eğriliklerinin de dikkate alınmasını önermektedir.

Bacak Uzunluk Farkı Nasıl Ölçülür?

Muayenede yürüyüş biçimi, omurga, pelvis seviyesi, kalça ve diz hareketleri değerlendirilir. Ardından gerekli görülürse görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır.

Kullanılabilecek tetkikler şunlardır:

• Ayakta çekilen uzun bacak grafisi
• Ortoröntgenografi
• Skolyoz ve ekstremite grafileri
• Scanogram
• Bilgisayarlı tomografi
• Gerekli hastalarda manyetik rezonans görüntüleme
• Çocuklarda kemik yaşı ve büyüme potansiyeli değerlendirmesi

Ayakta çekilen uzun bacak grafisi yalnızca kemiklerin uzunluğunu değil, aynı zamanda dizlerin ve bacakların mekanik eksenini de değerlendirmeye yardımcı olur.

Çocuklarda mevcut farkın ölçülmesi tek başına yeterli değildir. Büyüme tamamlandığında farkın yaklaşık ne kadar olacağı da tahmin edilmelidir. Bu nedenle belirli aralıklarla muayene ve radyografik takip gerekebilir.

Bacak Kısalığı Ameliyatsız Tedavi Edilebilir mi?

Her bacak uzunluk farkı ameliyat gerektirmez. Küçük, ilerlemeyen ve belirgin şikâyete neden olmayan farklılıklarda takip yeterli olabilir.

Ameliyatsız seçenekler şunlardır:

Düzenli takip

Büyümesi devam eden çocuklarda farkın artıp artmadığı belirli aralıklarla kontrol edilir. Muayene ve görüntüleme sıklığı çocuğun yaşına ve kısalığın nedenine göre belirlenir.

Ayakkabı yükseltisi

Küçük farklılıklarda ayakkabı içine veya tabanına yerleştirilen kişiye özel yükseltiler kullanılabilir. Yükseltinin miktarı yalnızca ölçülen farka göre değil, hastanın yürüme dengesi ve rahatlığı dikkate alınarak belirlenmelidir.

Fizik tedavi ve egzersiz

Egzersiz, gerçek kemik kısalığını ortadan kaldırmaz. Ancak kas dengesizliklerinin azaltılmasına, eklem hareket açıklığının korunmasına ve fonksiyonel kısalığın düzeltilmesine yardımcı olabilir.

Hastanın kendi kendine yüksek tabanlık kullanması uygun değildir. Gereğinden fazla yükselti kullanılması pelvis ve omurga dengesini olumsuz etkileyebilir.

Bacak Kısalığı Ameliyatla Nasıl Düzeltilir?

Cerrahi tedavi kararı yalnızca kısalığın santimetre cinsinden miktarına göre verilmez. Hastanın yaşı, beklenen büyümesi, eşlik eden deformitesi, eklem sağlığı ve günlük yaşam üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilir.

Büyüme yönlendirme ameliyatı

Büyümesi devam eden çocuklarda uzun olan bacağın büyüme plağı kontrollü şekilde yavaşlatılabilir. Bu yöntemde kısa bacak büyümeye devam ederken iki bacak arasındaki farkın zamanla azalması hedeflenir.

Tedavinin başarısında zamanlama çok önemlidir. İşlem çok erken veya geç uygulanırsa eksik ya da fazla düzeltme oluşabilir.

Uzun bacağın kısaltılması

Büyümesini tamamlamış ve uygun özelliklere sahip hastalarda uzun bacaktan belirli miktarda kemik çıkarılarak iki taraf arasındaki fark azaltılabilir. Bu yöntem her hasta ve her kısalık miktarı için uygun değildir.

Kısa bacağın uzatılması

Daha belirgin uzunluk farklılıklarında kısa olan kemik kontrollü biçimde uzatılabilir. Kemik cerrahi olarak ayrıldıktan sonra oluşan aralık çok yavaş şekilde artırılır. Vücut bu aralıkta yeni kemik dokusu oluşturur.

Kemik uzatma işlemi iki temel yöntemle yapılabilir:

• Dairesel veya tek taraflı dış fiksatörlerle uzatma
• Kemik içine yerleştirilen uzayabilen çivilerle uzatma

Bazı hastalarda uzunluk farkına kemik eğriliği de eşlik eder. Bu durumda uzatma işlemiyle birlikte kemiğin açısı ve mekanik ekseni de düzeltilebilir.

Fiksatörle Kemik Uzatma Ne Kadar Sürer?

Tedavi süresi hedeflenen uzatma miktarına, kemiğin iyileşme hızına, hastanın yaşına ve kullanılan yönteme göre değişir. Uzatma işlemi genellikle bir anda gerçekleştirilmez; kemik ve çevresindeki yumuşak dokuların uyum sağlayabilmesi için kontrollü ve kademeli ilerlenir.

Tedavi boyunca düzenli kontroller, radyografiler, pin dibi bakımı ve fizik tedavi büyük önem taşır. Eklem hareketlerinin korunması ve kasların güçlendirilmesi, sürecin önemli bir parçasıdır.

Bacak Uzatma Ameliyatının Riskleri Var mı?

Her cerrahi işlemde olduğu gibi bacak uzatma ameliyatlarında da bazı riskler bulunabilir:

• Tel veya pin giriş yerlerinde enfeksiyon
• Eklem sertliği
• Kas ve tendonlarda gerginlik
• Sinir veya damarların gerilmesi
• Yeni kemiğin geç oluşması
• Kemiğin istenenden erken kaynaması
• Eksen bozukluğu
• Eksik veya fazla düzeltme
• Ek cerrahi işlem gereksinimi

Bu risklerin azaltılması için tedavinin deformite ve ekstremite uzatma cerrahisi konusunda deneyimli bir ekip tarafından planlanması önemlidir.

Çocuklarda Bacak Kısalığı Kendiliğinden Geçer mi?

Her uzunluk farkı kendiliğinden düzelmez. Bazı küçük farklılıklar büyüme sırasında sabit kalabilirken büyüme plağını etkileyen sorunlarda fark zamanla artabilir.

Çocuğunuzda aksama, parmak ucunda yürüme, kalça seviyelerinde farklılık veya bir bacağın gözle görülür biçimde kısa olması durumunda büyümenin tamamlanmasını beklemeden ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurmak gerekir.

Erken değerlendirme, büyüme yönlendirme gibi daha sınırlı cerrahi yöntemlerden yararlanma ihtimalini artırabilir.

Yetişkinlerde Bacak Uzunluk Farkı Tedavi Edilebilir mi?

Evet. Büyümesini tamamlamış hastalarda da tedavi mümkündür. Küçük farklılıklarda kişiye özel yükselti ve rehabilitasyon uygulanabilir. Daha belirgin, yürüme bozukluğuna veya günlük yaşamı etkileyen şikâyetlere neden olan kısalıklarda cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Yetişkinlerde tedavi planlanırken kalça, diz ve ayak bileği eklemlerinin durumu; mevcut kireçlenme, kas gücü, sigara kullanımı ve genel sağlık koşulları dikkate alınır.

Ne Zaman Doktora Başvurmalıyım?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa ortopedik değerlendirme önerilir:

• Yürürken belirgin aksama varsa
• Çocuk sürekli tek taraflı parmak ucuna basıyorsa
• Kalçalar farklı seviyelerde görünüyorsa
• Bacaklar arasında gözle görülür uzunluk farkı bulunuyorsa
• Fark zamanla artıyorsa
• Daha önce büyüme plağını etkileyen kırık veya enfeksiyon geçirildiyse
• Bacak kısalığına eğrilik eşlik ediyorsa
• Bel, kalça, diz veya ayak bileği ağrısı geliştiyse
• Günlük yaşam ve sportif aktiviteler etkileniyorsa

Sonuç: Bacak Uzunluk Farkında Tedavi Kişiye Özel Planlanmalıdır

Bir bacağın diğerinden kısa olması çoğu zaman tedavi edilebilir bir durumdur. Ancak doğru yöntemi belirleyebilmek için öncelikle farkın gerçek mi yoksa fonksiyonel mi olduğu, hangi kemikten kaynaklandığı ve büyüme döneminde nasıl ilerleyeceği ortaya konulmalıdır.

Bazı hastalarda takip veya ayakkabı yükseltisi yeterli olurken bazı hastalarda büyüme yönlendirme, kemik kısaltma ya da kemik uzatma ameliyatları gerekebilir. Özellikle bacak kısalığına kemik eğriliği eşlik ediyorsa tedavi, uzunluk ve mekanik eksen birlikte değerlendirilerek planlanmalıdır.

Doğru tanı ve kişiye özel tedavi planı için deformite cerrahisi alanında deneyimli bir ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Muayene, tanı veya kişiye özel tedavi önerisinin yerine geçmez.