Bacak Eğriliği Ameliyatsız Düzelir mi?

Bacaklarınızın içe veya dışa doğru eğri görünmesi yalnızca estetik bir sorun olmayabilir. Bacak eğriliği bazı kişilerde yürüme düzenini etkileyebilir, dizlere dengesiz yük binmesine yol açabilir ve zaman içerisinde ağrıya neden olabilir.

Hastaların en sık sorduğu soru ise şudur: Bacak eğriliği ameliyatsız düzelir mi?

Bu sorunun yanıtı; eğriliğin nedenine, kişinin yaşına, büyüme plaklarının açık olup olmadığına ve deformitenin kemikten mi yoksa yumuşak dokulardan mı kaynaklandığına göre değişir.

Bacak Eğriliği Nedir?

Bacak eğriliği; kalça, diz ve ayak bileği arasındaki normal mekanik eksenin bozulmasıdır. Bacaklar dışa doğru kavisliyse parantez bacak veya genu varum, dizler birbirine yaklaşırken ayak bilekleri açık kalıyorsa çarpık bacak veya genu valgum olarak adlandırılabilir.

Bazı hastalarda eğrilik yalnızca diz çevresinde görülürken bazı hastalarda femur, tibia veya her iki kemikte birden şekil bozukluğu bulunabilir. Bacaklar arasında uzunluk farkı ve kemiğin kendi ekseni etrafında dönmesi de deformiteye eşlik edebilir.

Bacak Eğriliği Neden Oluşur?

Bacak eğrilikleri doğuştan olabileceği gibi sonradan da gelişebilir. En sık karşılaşılan nedenler şunlardır:

• Doğuştan gelen kemik gelişim bozuklukları
• Çocukluk çağındaki büyüme bozuklukları
• D vitamini eksikliğine bağlı raşitizm
• Yanlış kaynamış kırıklar
• Büyüme plağı yaralanmaları
• Enfeksiyonlar
• Bacak uzunluk eşitsizliği
• Diz eklemindeki kıkırdak kaybı
• Geçirilmiş ameliyatlar
• Bazı metabolik ve nöromüsküler hastalıklar

Deformitenin kaynağını belirlemek tedavi planının en önemli aşamalarından biridir. Dışarıdan benzer görünen iki bacak eğriliğinin nedeni ve uygulanacak tedavi birbirinden tamamen farklı olabilir.

Bacak Eğriliği Ameliyatsız Düzelir mi?

Çocukluk döneminde görülen bazı hafif bacak eğrilikleri büyümenin doğal bir parçası olabilir ve çocuk geliştikçe kendiliğinden düzelebilir. Ancak bu durumun fizyolojik mi yoksa tedavi gerektiren bir deformite mi olduğunun çocuk ortopedisi veya deformite cerrahisi konusunda deneyimli bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Büyümesini tamamlamış erişkinlerde kemikten kaynaklanan gerçek bir bacak eğriliğinin egzersiz, masaj, fizik tedavi, tabanlık veya korse ile tamamen düzelmesi genellikle mümkün değildir. Bu uygulamalar kemiğin mekanik eksenini değiştirmez.

Bununla birlikte ameliyatsız yöntemler bazı hastalarda:

• Kas gücünü artırabilir,
• Eklem hareketlerini koruyabilir,
• Yürüme kapasitesini destekleyebilir,
• Ağrının kontrol edilmesine yardımcı olabilir,
• Ameliyat öncesi veya sonrası rehabilitasyonu destekleyebilir.

Dolayısıyla ameliyatsız tedaviler hastanın şikâyetlerini azaltabilir; fakat kemikteki yapısal eğriliği her zaman ortadan kaldırmaz.

Egzersiz Bacak Eğriliğini Düzeltir mi?

Egzersizler kas dengesizliklerinin giderilmesine, eklem hareket açıklığının korunmasına ve kişinin daha kontrollü yürümesine yardımcı olabilir. Özellikle kalça çevresi, uyluk ve baldır kaslarını güçlendiren programlar bazı hastalarda fonksiyonel iyileşme sağlayabilir.

Ancak kemik yapısından kaynaklanan belirgin bir deformitede egzersizle kemiğin şeklinin veya mekanik eksenin değiştirilmesi beklenmez. İnternette yer alan standart egzersiz programları deformitenin nedenini bilmeden uygulandığında yeterli olmayabilir.

Egzersiz programının muayene ve görüntüleme sonuçlarına göre kişiye özel hazırlanması daha doğru olacaktır.

Tabanlık veya Korse İşe Yarar mı?

Tabanlıklar ayaktaki basınç dağılımını düzenleyebilir ve bazı hastalarda yürüme konforunu artırabilir. Fakat erişkin bir hastada femur veya tibia kemiğinden kaynaklanan yapısal eğriliği düzeltmez.

Korseler ise büyüme potansiyeli bulunan ve uygun tanıya sahip çocuklarda sınırlı durumlarda kullanılabilir. Her bacak eğriliği korse tedavisine uygun değildir.

Tedavinin yalnızca bacağın dış görünümüne göre değil, eğriliğin kaynağına göre planlanması gerekir.

Bacak Eğriliğinin Derecesi Nasıl Ölçülür?

Değerlendirme ayrıntılı bir ortopedi muayenesiyle başlar. Hastanın yürüyüşü, dizlerin konumu, ayakların basış şekli, kalça hareketleri ve iki bacak arasındaki uzunluk farkı incelenir.

Ardından gerekli görülürse ayakta çekilen uzun bacak grafileri kullanılır. Bu görüntüler üzerinde:

• Kalça merkezi,
• Diz eklemi merkezi,
• Ayak bileği merkezi,
• Bacağın mekanik ekseni,
• Eğriliğin merkezi ve açısı,
• Bacak uzunluk farkı

ölçülebilir.

Dönme bozukluğundan şüphelenildiğinde bilgisayarlı tomografi gibi ek görüntüleme yöntemleri de kullanılabilir. Bu ölçümler deformitenin hangi kemikten kaynaklandığını ve düzeltmenin nereden yapılması gerektiğini belirlemeye yardımcı olur.

Bacak Eğriliği Ne Zaman Ameliyat Edilir?

Her bacak eğriliği ameliyat gerektirmez. Cerrahi tedavi kararı yalnızca görünüşe veya tek bir açı ölçümüne göre verilmez.

Aşağıdaki durumlarda ameliyat seçeneği değerlendirilebilir:

• Eğriliğin belirgin ve ilerleyici olması,
• Yürüme bozukluğu oluşturması,
• Diz, kalça veya ayak bileğinde ağrıya neden olması,
• Eklem üzerine dengesiz yük bindirmesi,
• Bacaklar arasında belirgin uzunluk farkı bulunması,
• Günlük yaşamı veya sportif faaliyetleri kısıtlaması,
• Daha önce oluşan bir kırığın yanlış kaynaması,
• Hastanın yaşam kalitesini belirgin şekilde etkilemesi.

Karar verilirken hastanın yaşı, kemik kalitesi, eklem durumu, beklentileri ve genel sağlık koşulları birlikte değerlendirilir.

Bacak Eğriliği Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Kemik eğriliğinin cerrahi olarak düzeltilmesinde en sık kullanılan yöntemlerden biri osteotomidir. Osteotomi sırasında kemik kontrollü şekilde kesilir, planlanan açıda düzeltilir ve yeni konumunda sabitlenir.

Osteotomi; kemiği yeniden hizalamak, kısaltmak veya uzatmak amacıyla uygulanabilir. Diz çevresindeki osteotomilerde tibia veya femur kemiğinin açısı değiştirilerek eklem üzerine binen yükün yeniden dağıtılması hedeflenebilir. Cleveland Clinic’in osteotomi bilgilendirmesi

Düzeltme sonrasında kemik:

• Plak ve vidalarla,
• Çivi sistemleriyle,
• Dairesel eksternal fiksatörlerle,
• Bilgisayar destekli altı eksenli fiksatör sistemleriyle

sabitlenebilir.

Kullanılacak yöntem deformitenin yerine, büyüklüğüne, bacak uzunluk farkına ve aynı anda uzatma gerekip gerekmediğine göre belirlenir.

Dairesel Fiksatör Hangi Durumlarda Kullanılır?

Dairesel veya altı eksenli eksternal fiksatörler özellikle karmaşık deformitelerde tercih edilebilir. Bu sistemler kemiğe yerleştirilen teller ve pinler aracılığıyla bacağa sabitlenir.

Ameliyat sonrasında cihaz üzerindeki ayarlanabilir bağlantılar kullanılarak kemik pozisyonu belirlenen programa göre kademeli biçimde düzeltilebilir. Bu yöntem bazı hastalarda aynı anda açısal deformitenin, dönme bozukluğunun ve bacak uzunluk farkının yönetilmesine olanak sağlayabilir.

Her deformite fiksatör gerektirmez. Bazı hastalar için plak, vida veya kemik içi çivi gibi içten tespit yöntemleri daha uygun olabilir.

Ameliyattan Sonra İyileşme Ne Kadar Sürer?

İyileşme süresi yapılan ameliyatın türüne, düzeltmenin büyüklüğüne, kullanılan sabitleme sistemine ve hastanın kemik iyileşme kapasitesine bağlıdır.

Osteotomi sonrasında kemiğin iyileşmesi haftalar veya aylar sürebilir. Kontrol grafileriyle kemik kaynaması takip edilir. Fizik tedavi programı; kas gücünü, eklem hareketlerini ve yürüme fonksiyonunu yeniden kazanmaya yardımcı olur.

Hastanın ne zaman ayağa kalkacağı, ne kadar yük vereceği ve günlük yaşamına ne zaman dönebileceği kişiye özel olarak belirlenir.

Bacak Eğriliği Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Hafif ve şikâyet oluşturmayan bazı deformiteler yalnızca düzenli takip gerektirebilir. Ancak belirgin mekanik eksen bozukluklarında yük dizin bir tarafına daha fazla binebilir.

Bu durum zaman içerisinde:

• Diz ağrısının artmasına,
• Yürüme düzeninin bozulmasına,
• Menisküs ve kıkırdakların zorlanmasına,
• Eklem hareketlerinin azalmasına,
• Erken eklem aşınmasına

katkıda bulunabilir.

Deformitenin varlığı tek başına gelecekte mutlaka kireçlenme gelişeceği anlamına gelmez. Risk; eğriliğin derecesi, eklem yapısı, vücut ağırlığı, aktivite seviyesi ve eşlik eden hastalıklara göre değişebilir.

Hangi Durumlarda Ortopedi Uzmanına Başvurulmalıdır?

Bacak eğriliğine aşağıdaki belirtilerden biri eşlik ediyorsa ortopedi değerlendirmesi önerilir:

• Diz, kalça veya ayak bileğinde sürekli ağrı
• Yürürken aksama
• Bacaklar arasında uzunluk farkı
• Eğriliğin giderek artması
• Ayakkabıların düzensiz aşınması
• Tek taraflı belirgin şekil bozukluğu
• Geçirilmiş kırık sonrasında oluşan eğrilik
• Günlük aktivitelerde veya sporda zorlanma

Erken değerlendirme, deformitenin nedeninin ve ilerleme ihtimalinin belirlenmesine yardımcı olabilir.

Sonuç: Her Bacak Eğriliği İçin Aynı Tedavi Uygulanmaz

Bacak eğriliğinin ameliyatsız düzelip düzelmeyeceği hastanın yaşına ve deformitenin kaynağına bağlıdır. Büyümesini tamamlamış kişilerde kemikten kaynaklanan yapısal eğrilikler genellikle egzersiz veya tabanlıkla tamamen düzeltilemez.

Buna rağmen her hasta ameliyat edilmez. Tedavi kararı; muayene, ayakta çekilen uzun bacak grafileri ve ayrıntılı mekanik eksen ölçümleri sonucunda kişiye özel olarak verilmelidir.

Bacaklarınızda belirgin eğrilik, uzunluk farkı, yürüme bozukluğu veya eklem ağrısı bulunuyorsa deformite cerrahisi konusunda değerlendirme alabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve kişisel tedavi önerisi için ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulmalıdır.