Diz çevresi kırıkları nelerdir?

Diz eklemi temel olarak femur, tibia ve patella kemiklerinden oluşur.

Femurun dize yakın alt bölümü distal femur, tibianın dize katılan üst bölümü ise proksimal tibia olarak adlandırılır.

Proksimal tibianın diz eklem yüzeyini oluşturan kısmına tibia platosu denir.

Bu nedenle diz çevresi kırıkları arasında distal femur kırıkları ve tibia plato kırıkları önemli bir yer tutar.

Kırık eklem yüzeyine uzanabilir, çok parçalı olabilir veya bacağın mekanik eksenini bozacak şekilde yer değiştirebilir.

Distal femur kırığı nedir?

Distal femur kırığı, uyluk kemiğinin diz eklemine yakın alt bölümünde meydana gelir.

Bu kırıklar eklem dışı olabileceği gibi diz ekleminin kıkırdak yüzeyine kadar uzanabilir.

Özellikle eklem içi distal femur kırıklarında kemik parçalarının pozisyonu önemlidir çünkü eklem yüzeyindeki belirgin düzensizlikler ilerleyen dönemde diz hareketlerini ve yük dağılımını etkileyebilir.

Genç hastalarda daha çok yüksek enerjili travmalar görülürken, ileri yaşta osteoporotik kemikte daha basit düşmeler sonrasında da distal femur kırığı gelişebilir.

Diz protezi bulunan bazı hastalarda protezin hemen üzerinde periprostetik distal femur kırıkları da oluşabilir.

Tibia plato kırığı nedir?

Tibia plato kırığı, kaval kemiğinin diz eklemine katılan üst yüzeyinde meydana gelen kırığıdır.

Tibia platosu diz ekleminin yük taşıyan temel bölgelerinden biridir.

Kırık sırasında eklem yüzeyinde çökme, ayrılma veya her ikisinin birlikte bulunduğu farklı kırık şekilleri görülebilir.

Dizin iç veya dış platosu etkilenebilir.

Dış tibia platosu kırıkları daha sık görülmekle birlikte yüksek enerjili travmalarda her iki plato da etkilenebilir ve daha karmaşık kırıklar ortaya çıkabilir.

Diz çevresi kırıkları nasıl oluşur?

Kırığın oluşma şekli hastanın yaşına ve kemik kalitesine göre değişebilir.

Genç hastalarda trafik kazası, yüksekten düşme, motosiklet kazası ve temas sporları önemli nedenler arasındadır.

Diz bölgesine yandan gelen kuvvetler özellikle tibia platosunda çökme veya ayrılma tipi kırıklara yol açabilir.

İleri yaşta osteoporozu bulunan hastalarda ise düşük enerjili düşmelerle kırık gelişebilir.

Distal femur kırıkları da diz üzerine doğrudan düşme veya bacağın güçlü eksenel yük altında kalması sonucunda oluşabilir.

Diz çevresi kırıklarının belirtileri nelerdir?

Diz çevresinde ani başlayan şiddetli ağrı en sık görülen belirtilerden biridir.

Dizde ve bacağın üst veya alt bölümünde belirgin şişlik gelişebilir.

Hasta yaralı bacağının üzerine basmakta zorlanabilir veya hiç basamayabilir.

Diz hareketleri ağrılıdır ve belirgin hareket kısıtlılığı bulunabilir.

Eklem içerisine kanama gelişmesi dizde hızlı şişmeye neden olabilir.

Yer değiştirmiş kırıklarda bacakta şekil bozukluğu görülebilir.

Ayakta uyuşma, soğukluk veya renk değişikliği olması damar ve sinir yaralanması açısından değerlendirme gerektirir.

Tibia plato kırığında menisküs ve bağlar etkilenebilir mi?

Evet.

Tibia plato kırıkları yalnızca kemik yaralanması değildir.

Travma sırasında menisküsler, ön çapraz bağ, arka çapraz bağ veya dizin yan bağları da etkilenebilir.

Özellikle yüksek enerjili kırıklarda yumuşak doku yaralanmalarının görülme olasılığı artabilir.

Muayenede dizin stabilitesi değerlendirilir ancak akut dönemde ağrı ve şişlik nedeniyle ayrıntılı bağ muayenesi her zaman mümkün olmayabilir.

Gerekli durumlarda manyetik rezonans görüntüleme ile menisküs ve bağ yapıları daha ayrıntılı incelenebilir.

Tedavi planı oluşturulurken kemik kırığı ile eşlik eden yumuşak doku yaralanmaları birlikte değerlendirilmelidir.

Diz çevresi kırıkları nasıl teşhis edilir?

Tanı travmanın oluş şeklinin öğrenilmesi, fizik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle konur.

Dizin şekli, şişlik, cilt durumu ve hassasiyet değerlendirilir.

Ayak dolaşımı, nabızlar ve sinir fonksiyonları kontrol edilir.

Standart röntgenler kırığın genel yapısını gösterebilir.

Eklem yüzeyini etkileyen, parçalı veya çökme bulunan kırıklarda bilgisayarlı tomografi sıklıkla daha ayrıntılı bilgi sağlar.

Bilgisayarlı tomografi özellikle cerrahi planlamada eklem yüzeyindeki çökme ve kırık parçalarının konumunu değerlendirmeye yardımcı olur.

Diz çevresi kırıkları ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Bazı stabil ve yer değiştirmemiş kırıklar cerrahi olmadan tedavi edilebilir.

Bu durumda dizlik, atel veya farklı immobilizasyon yöntemleri kullanılabilir.

Belirli bir süre yük verilmemesi gerekebilir.

Tedavi süresince kontrol röntgenleriyle kırığın pozisyonunun korunup korunmadığı takip edilir.

Ancak eklem yüzeyinde belirgin çökme, bacağın mekanik ekseninde bozulma veya instabilite bulunan kırıklarda cerrahi tedavi daha sık değerlendirilir.

Tedavinin amacı yalnızca kırığın kaynamasını değil, diz eklem fonksiyonunun korunmasını da sağlamaktır.

Tibia plato kırığında ne zaman ameliyat gerekir?

Cerrahi gereksinimi kırığın tipine göre değişir.

Eklem yüzeyinde belirgin çökme veya ayrılma, dizin mekanik ekseninde bozukluk, eklem instabilitesi ve açık kırıklar cerrahinin değerlendirildiği durumlar arasındadır.

Cerrahide çöken eklem yüzeyi mümkün olduğunca anatomik seviyesine yükseltilebilir.

Oluşan kemik boşluğunda bazı hastalarda kemik grefti veya kemik yerine kullanılabilen materyaller uygulanabilir.

Ardından kırık plak ve vidalarla stabilize edilebilir.

Çok parçalı ve ciddi yumuşak doku hasarı bulunan kırıklarda tedavi birden fazla aşamada planlanabilir.

Distal femur kırıkları nasıl tedavi edilir?

Yer değiştirmemiş ve stabil bazı kırıklar cerrahi dışı yöntemlerle takip edilebilir.

Ancak birçok distal femur kırığı cerrahi stabilizasyon gerektirir.

Kilitli plak ve vida sistemleri sık kullanılan yöntemler arasındadır.

Bazı kırıklarda femurun iç kanalına yerleştirilen retrograd intramedüller çiviler tercih edilebilir.

Eklem içine uzanan kırıklarda eklem yüzeyi öncelikle mümkün olduğunca düzgün şekilde yeniden oluşturulur.

İleri yaşta çok parçalı ve rekonstrüksiyona uygun olmayan bazı kırıklarda daha farklı cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Yumuşak doku şişliği neden önemlidir?

Özellikle yüksek enerjili tibia plato kırıklarında diz çevresinde ileri derecede şişlik gelişebilir.

Cilt üzerinde su toplaması şeklinde kırık bülleri oluşabilir.

Bu durumda cerrahi zamanlaması yalnızca kemiğin durumuna göre belirlenmez.

Yumuşak dokuların ameliyata uygun hale gelmesi için bazı hastalarda beklemek gerekebilir.

Geçici eksternal fiksatör uygulanarak bacağın uzunluğu ve hizası korunabilir, daha sonra şişlik azaldığında kesin cerrahi tedavi gerçekleştirilebilir.

Bu yaklaşım özellikle ciddi yumuşak doku hasarı olan hastalarda yara komplikasyonlarının azaltılmasına yardımcı olabilir.

Kompartman sendromu neden önemlidir?

Tibia plato ve proksimal tibia kırıkları sonrasında nadiren kompartman sendromu gelişebilir.

Bacak kaslarının bulunduğu kapalı bölmelerde basıncın yükselmesi, kas ve sinir dokularının dolaşımını bozabilir.

Beklenenden fazla ve giderek artan ağrı, gergin şişlik, ayağın veya parmakların hareket ettirilmesiyle belirginleşen ağrı ve duyu değişiklikleri uyarıcı bulgular olabilir.

Kompartman sendromu acil değerlendirme ve gerektiğinde cerrahi müdahale gerektiren ciddi bir durumdur.

Diz çevresi kırıklarından sonra rehabilitasyon nasıl yapılır?

Rehabilitasyon kırığın tipi ve kullanılan cerrahi yönteme göre planlanır.

Diz eklemi uzun süre hareketsiz kaldığında sertlik gelişebileceği için güvenli olduğu zamanda kontrollü hareketlere başlanması önemlidir.

İlk dönemde yük verme kısıtlanabilir.

Özellikle tibia plato kırıklarında eklem yüzeyinin korunması amacıyla belirli süre tam yük vermeye izin verilmeyebilir.

Daha sonraki dönemde diz hareket açıklığını artırmaya, uyluk kaslarını güçlendirmeye ve yürüyüş düzenini yeniden kazandırmaya yönelik egzersizler uygulanabilir.

Tam yük verme zamanı kontrol röntgenleri ve kemik iyileşmesine göre belirlenir.

Diz çevresi kırıklarının komplikasyonları nelerdir?

Diz hareketlerinde kısıtlılık ve eklem sertliği görülebilir.

Eklem yüzeyinin hasar gördüğü kırıklarda zaman içerisinde travma sonrası kireçlenme gelişebilir.

Kemiğin yanlış pozisyonda kaynaması bacağın mekanik eksenini bozabilir.

Kaynamama veya kaynama gecikmesi, özellikle ciddi parçalı kırıklarda görülebilir.

Enfeksiyon, implant sorunları, damar içinde pıhtı oluşumu ve sinir-damar yaralanmaları diğer olası komplikasyonlardır.

Tibia plato kırıklarında menisküs veya bağ yaralanmalarına bağlı diz instabilitesi de gelişebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tibia plato kırığı kaç haftada kaynar?
Kaynama süresi kırığın tipi, parçalanma derecesi, hastanın yaşı ve uygulanan tedaviye göre değişir. Kemik kaynaması ile tam yük verme ve normal yürüyüşe dönüş aynı zamanda gerçekleşmeyebilir.

Tibia plato kırığında ne zaman ayağa basılır?
Yük verme zamanı eklem yüzeyindeki hasara, kırığın stabilitesine ve kullanılan cerrahi yönteme göre değişir. Bazı hastalarda birkaç hafta boyunca yük verme kısıtlanabilir.

Tibia plato kırığı mutlaka ameliyat edilir mi?
Hayır. Yer değiştirmemiş ve stabil bazı kırıklar ameliyatsız takip edilebilir. Eklem yüzeyinde belirgin çökme veya instabilite varsa cerrahi daha sık değerlendirilir.

Distal femur kırığı diz hareketini etkiler mi?
Evet. Kırığın dize yakın olması nedeniyle hareket kısıtlılığı gelişebilir. Özellikle eklem içi kırıklarda rehabilitasyon önemlidir.

Tibia plato kırığında menisküs yırtığı olabilir mi?
Evet. Kırık sırasında menisküs ve diz bağları da yaralanabilir. Bu durum muayene ve gerekli görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilir.

Diz çevresi kırıklarından sonra kireçlenme olur mu?
Eklem yüzeyini etkileyen ciddi kırıklarda ilerleyen yıllarda travma sonrası kireçlenme gelişebilir. Risk, eklem hasarının derecesine ve kırığın iyileşme şekline göre değişir.

Diz kırığından sonra spor yapılabilir mi?
Spora dönüş kemik kaynaması, diz hareket açıklığı, kas kuvveti ve eklem stabilitesi yeterli hale geldikten sonra değerlendirilir. Ağrının geçmesi tek başına spora dönüş için yeterli değildir.

Diz çevresi kırıklarında başarılı tedavinin temel amacı yalnızca kırık kemiklerin birleşmesini sağlamak değildir. Eklem yüzeyinin mümkün olduğunca düzgün oluşturulması, bacağın mekanik ekseninin korunması, diz stabilitesinin sağlanması ve hareket kaybının azaltılması da uzun dönem sonuçlar açısından önem taşır. Distal femur ve tibia plato kırıklarının yapısı birbirinden farklı olabildiği için tedavi planı ayrıntılı muayene ve görüntüleme sonrasında kişiye özel olarak oluşturulmalıdır.