Yüksek tibial osteotomi nedir?

Yüksek tibial osteotomi, tibia kemiğinin diz eklemine yakın üst bölümünün kontrollü olarak kesilerek bacağın mekanik ekseninin değiştirilmesi işlemidir.

Ameliyatta amaç kemiği kısaltmak veya uzatmak değildir.

Temel hedef, vücut ağırlığının diz içerisinden geçtiği hattı yeniden düzenlemektir.

Örneğin varus dizilimde yük dizin iç tarafına daha fazla binebilir.

Osteotomi ile mekanik eksen daha dışarı doğru taşınarak hasarlı medial kompartmandaki yük azaltılabilir.

Böylece daha sağlam olan dış kompartmandan daha fazla yararlanılması amaçlanır.

Dizde mekanik eksen ne anlama gelir?

Alt ekstremitenin mekanik ekseni, kalça merkezinden ayak bileği merkezine uzanan hayali yük aktarım hattıdır.

Normal bir dizde bu hat eklem yüzeyinden belirli bir dengede geçer.

Varus deformitesinde mekanik eksen dizin iç tarafına kayar ve medial kompartmana daha fazla yük binebilir.

Valgus deformitesinde ise yük dizin dış tarafına doğru artar.

Uzun süre devam eden dengesiz yüklenme belirli bir kompartmandaki kıkırdak aşınmasını hızlandırabilir.

Osteotominin temel mantığı bu yük hattını yeniden düzenlemektir.

Yüksek tibial osteotomi kimlere uygulanabilir?

HTO için en uygun hasta grubu genellikle aktif yaşam süren, dizin iç kompartmanında sınırlı kireçlenme bulunan ve belirgin varus dizilimi olan hastalardır.

Diz hareket açıklığının iyi olması önemlidir.

Dizin dış kompartmanındaki kıkırdak yapının büyük ölçüde korunmuş olması tercih edilir.

Hastanın bağ stabilitesi, menisküs durumu ve günlük aktivite beklentisi de değerlendirilir.

Yaş önemli bir faktör olmakla birlikte tek başına belirleyici değildir.

İleri ve yaygın kireçlenmesi bulunan hastalarda protez cerrahisi daha uygun bir seçenek olabilir.

Varus dizilimi nedir?

Varus dizilimi, ayakta dururken dizlerin birbirinden uzak, ayak bileklerinin ise birbirine daha yakın olduğu bacak şeklidir.

Halk arasında “O bacak” olarak ifade edilebilir.

Varus dizilimde vücut ağırlığı dizin medial yani iç kompartmanından daha yoğun şekilde geçebilir.

Bu durum zaman içerisinde iç taraftaki eklem kıkırdağının daha fazla aşınmasına katkıda bulunabilir.

Ancak her varus bacak yapısı ameliyat gerektirmez.

Tedavi için yalnızca görünüm değil, ağrı, mekanik yük dağılımı ve eklem hasarı birlikte değerlendirilmelidir.

Valgus dizilimde de osteotomi yapılabilir mi?

Evet.

Dizin dış tarafındaki kompartmanda kireçlenme ve valgus dizilim varsa farklı osteotomi teknikleri kullanılabilir.

Bu hastalarda deformitenin kaynağı çoğu zaman femur kemiğinin alt bölümünde olabilir.

Bu nedenle distal femoral osteotomi değerlendirilebilir.

Amaç yine aynı şekilde hasarlı kompartmandaki yükü azaltmak ve mekanik ekseni daha dengeli hale getirmektir.

Hangi kemiğe osteotomi yapılacağı deformitenin gerçek anatomik kaynağı belirlenerek planlanmalıdır.

Osteotomi ile diz protezi arasındaki fark nedir?

Yüksek tibial osteotomi eklem koruyucu bir ameliyattır.

Hastanın kendi diz eklem yüzeyleri korunur ve yük dağılımı kemik ekseni değiştirilerek düzenlenir.

Total veya unikondiler diz protezinde ise hasarlı eklem yüzeylerinin bir bölümü ya da tamamı protez bileşenleriyle değiştirilir.

HTO daha çok aktif ve uygun hasta grubunda doğal eklemi mümkün olduğunca korumaya yönelik bir seçenektir.

Protez cerrahisi ise genellikle daha ileri eklem hasarında gündeme gelir.

İki yöntem birbirinin tam alternatifi değildir ve farklı hasta gruplarına uygulanabilir.

Ameliyat öncesi hangi değerlendirmeler yapılır?

Cerrahi planlama ayrıntılı muayene ve görüntüleme ile yapılır.

Ağrının hangi kompartmanda olduğu ve diz hareket açıklığı değerlendirilir.

Ayakta yük vererek çekilen diz grafileri kireçlenmenin dağılımı hakkında bilgi verir.

Kalçadan ayak bileğine kadar uzanan uzun bacak grafileri mekanik ekseni değerlendirmek için önemlidir.

Bu görüntüler üzerinde deformitenin derecesi ve düzeltmenin ne kadar yapılacağı hesaplanabilir.

Menisküs, bağ ve kıkırdak yapılarının incelenmesi için gerekli hastalarda manyetik rezonans görüntüleme kullanılabilir.

Açık kama yüksek tibial osteotomi nedir?

Açık kama tekniğinde tibianın üst bölümünde kontrollü bir kemik kesisi yapılır.

Kesilen kemik bölgesi planlanan düzeltme miktarı kadar yavaşça açılır.

Ortaya çıkan boşluk hastanın kemik yapısına ve düzeltme miktarına göre boş bırakılabilir veya kemik grefti ya da uygun biyolojik materyallerle desteklenebilir.

Daha sonra osteotomi bölgesi özel plak ve vidalarla sabitlenir.

Bu yöntem günümüzde yüksek tibial osteotomide sık kullanılan tekniklerden biridir.

Düzeltme miktarının kontrollü şekilde ayarlanabilmesi önemli avantajları arasındadır.

Kapalı kama osteotomisi nedir?

Kapalı kama tekniğinde tibianın belirli bir bölümünden üçgen şeklinde kemik çıkarılır.

Daha sonra kemik yüzeyleri birbirine yaklaştırılarak planlanan açı düzeltmesi sağlanır.

Osteotomi plak, vida veya farklı tespit yöntemleriyle sabitlenir.

Açık ve kapalı kama tekniklerinin kendine özgü avantajları ve sınırlılıkları vardır.

Hangi tekniğin tercih edileceği deformitenin tipi, kemik yapısı ve cerrahi planlamaya göre belirlenir.

Osteotomi sırasında ne kadar düzeltme yapılır?

Düzeltme miktarı her hastada aynı değildir.

Amaç yalnızca bacağı dışarıdan düz göstermek değildir.

Cerrahi planlama sırasında yük aktarım hattının diz ekleminden geçmesi istenen nokta belirlenir.

Fazla düzeltme dizin diğer kompartmanına aşırı yük bindirebilir.

Yetersiz düzeltme ise mevcut medial kompartman yükünü yeterince azaltmayabilir.

Bu nedenle uzun bacak grafileri üzerinden yapılan ölçümler ve ameliyat sırasında kullanılan kontrol yöntemleri önemlidir.

Osteotomi sırasında artroskopi yapılabilir mi?

Bazı hastalarda osteotomiyle birlikte diz artroskopisi uygulanabilir.

Artroskopi sırasında menisküsler, eklem kıkırdağı ve diğer diz içi yapılar değerlendirilebilir.

Tamir gerektiren menisküs yırtıkları veya belirli kıkırdak lezyonları aynı seansta tedavi edilebilir.

Bazı hastalarda kıkırdak restorasyon işlemleri ile osteotomi birlikte planlanabilir.

Amaç yalnızca kemiğin eksenini düzeltmek değil, eklemdeki diğer mekanik sorunları da bütüncül şekilde değerlendirmektir.

Ön çapraz bağ yaralanmasıyla birlikte osteotomi yapılabilir mi?

Evet.

Kronik ön çapraz bağ yetmezliği ve belirli kemiksel dizilim sorunlarının birlikte bulunduğu bazı hastalarda osteotomi tedavi planının bir parçası olabilir.

Özellikle tibial eğimin veya varus diziliminin bağ üzerine ek yük oluşturduğu durumlarda kemik düzeltmesi önem kazanabilir.

Bazı hastalarda bağ rekonstrüksiyonu ve osteotomi aynı seansta veya aşamalı şekilde uygulanabilir.

Tedavi dizin stabilitesi, kıkırdak yapısı ve deformitenin türüne göre planlanır.

Ameliyat sonrası ne zaman yürünür?

Yük verme zamanı yapılan osteotomi tekniğine, kullanılan fiksasyona ve kemik iyileşmesine göre değişir.

İlk dönemde koltuk değneği kullanılması gerekebilir.

Bazı hastalarda kısmi yük vermeye erken başlanırken bazı durumlarda belirli süre yük kısıtlaması uygulanabilir.

Kontrol röntgenlerinde osteotomi bölgesindeki kemik kaynaması takip edilir.

Yük verme miktarı cerrahın değerlendirmesine göre kademeli olarak artırılır.

Hastaların kendi başlarına erken tam yük vermeleri uygun olmayabilir.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon nasıl ilerler?

Rehabilitasyon ameliyat sonrasında önemli bir süreçtir.

İlk dönemde şişlik ve ağrının kontrolü hedeflenir.

Dizin tam açılması ve kontrollü bükülmesi üzerinde çalışılır.

Quadriceps kasında güç kaybını önlemeye yönelik egzersizlere uygun zamanda başlanır.

Kemik iyileşmesi ilerledikçe yük verme artırılır ve yürüme çalışmaları geliştirilir.

Daha sonraki aşamalarda denge, kuvvet ve fonksiyonel egzersizler programa eklenebilir.

Spora dönüş yapılan ameliyatın kapsamına ve hastanın iyileşme düzeyine göre değerlendirilmelidir.

Yüksek tibial osteotominin avantajları nelerdir?

En önemli avantajlarından biri hastanın kendi diz ekleminin korunmasıdır.

Uygun hasta grubunda hasarlı kompartmana binen yük azaltılabilir ve ağrı kontrolüne katkı sağlanabilir.

Aktif hastaların günlük yaşam ve bazı sportif aktivitelere devam edebilmesi hedeflenebilir.

Kemik ve bağ yapılarının büyük bölümü korunur.

Ayrıca ilerleyen yıllarda ihtiyaç gelişirse diz protezi uygulanması mümkün olabilir.

Bununla birlikte osteotominin protez ihtiyacını kesin olarak ortadan kaldırdığı söylenemez.

Yüksek tibial osteotominin riskleri nelerdir?

Her cerrahi girişimde olduğu gibi enfeksiyon, kanama ve damar içinde pıhtı oluşumu görülebilir.

Kemik kaynamasının gecikmesi veya kaynamama gelişmesi mümkündür.

Düzeltmenin planlanandan az veya fazla olması mekanik sorunlara neden olabilir.

Plak ve vidalar bazı hastalarda cilt altında rahatsızlık oluşturabilir.

Sinir veya damar yaralanmaları nadir olmakla birlikte önemli komplikasyonlardır.

Ayrıca zaman içerisinde diz kireçlenmesi ilerleyebilir.

Plak ve vidalar daha sonra çıkarılır mı?

Her hastada implantların çıkarılması gerekmez.

Kemik tamamen kaynadıktan sonra plak bölgesinde belirgin rahatsızlık veya yumuşak doku irritasyonu varsa implantların çıkarılması değerlendirilebilir.

Şikâyeti olmayan hastalarda plak ve vidalar uzun süre yerinde bırakılabilir.

İmplant çıkarma kararı kemik kaynaması ve hastanın şikâyetleri dikkate alınarak verilmelidir.

Osteotomi sonrası ileride diz protezi yapılabilir mi?

Evet.

Yüksek tibial osteotomi diz protezi yapılmasına engel değildir.

Yıllar içerisinde kireçlenme ilerler ve hastanın şikâyetleri belirgin hale gelirse total diz protezi değerlendirilebilir.

Ancak daha önce osteotomi yapılmış olması bacağın anatomisini ve cerrahi planlamayı etkileyebilir.

Bu nedenle protez cerrahisi öncesinde eski osteotominin yeri, implantlar ve mekanik eksen ayrıntılı olarak değerlendirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yüksek tibial osteotomi kimlere yapılır?
En sık dizin iç kompartmanında kireçlenme ve varus dizilimi bulunan, aktif yaşam süren ve dizin diğer bölümleri büyük ölçüde korunmuş seçilmiş hastalarda değerlendirilir.

HTO diz protezine alternatif midir?
Bazı uygun hastalarda protezi ertelemek veya doğal eklemi korumak amacıyla uygulanabilir. Ancak ileri ve yaygın kireçlenmede protez cerrahisi daha uygun olabilir.

Osteotomi ameliyatında kemik kesiliyor mu?
Evet. Tibia kemiği kontrollü şekilde kesilir ve planlanan açıya getirilerek plak ve vidalarla sabitlenir.

Yüksek tibial osteotomiden sonra ne zaman yürünür?
Yük verme süresi kullanılan teknik ve kemik iyileşmesine göre değişir. İlk dönemde koltuk değneği kullanılması ve kontrollü yük verme gerekebilir.

HTO sonrası spor yapılabilir mi?
Uygun kemik kaynaması ve rehabilitasyon sonrasında bazı sportif aktivitelere dönüş mümkün olabilir. Spor türü ve dönüş zamanı hastaya göre değerlendirilmelidir.

Osteotomi sonrası tekrar kireçlenme olur mu?
Osteotomi mevcut kıkırdak hasarını tamamen ortadan kaldırmaz. Yük dağılımını düzenlemeyi amaçlar. Zaman içerisinde kireçlenmenin ilerlemesi mümkündür.

Yüksek tibial osteotomi sonrası ileride protez yapılabilir mi?
Evet. Gerekli olduğunda daha sonraki dönemde total diz protezi uygulanabilir. Önceki osteotomi protez cerrahisi planlanırken dikkate alınır.

Diz çevresi osteotomilerinde temel amaç yalnızca bacağın dış görünümünü değiştirmek değildir. Esas hedef, diz eklemindeki mekanik yük dağılımını yeniden düzenleyerek hasarlı kompartmanın üzerindeki yükü azaltmak ve mümkün olduğunca doğal eklemi korumaktır. Yüksek tibial osteotomi için doğru hasta seçimi, deformitenin doğru analiz edilmesi ve düzeltme miktarının kişiye özel planlanması tedavinin en önemli aşamalarını oluşturur.