Kalça labrumu nedir?

Labrum, asetabulum adı verilen kalça yuvasının çevresinde bulunan halka şeklinde fibro-kıkırdak bir yapıdır.

Femur başının asetabulum içerisinde daha dengeli durmasına yardımcı olur.

Asetabular yuvayı bir miktar derinleştirerek eklem stabilitesine katkıda bulunur.

Ayrıca eklem içerisindeki sıvının korunmasına ve eklem yüzeyleri arasındaki basınç dağılımının düzenlenmesine yardımcı olur.

Bu nedenle labrum yalnızca pasif bir kenar dokusu değil, kalça biyomekaniğinin önemli parçalarından biridir.

Labrum yaralanması nasıl oluşur?

Kalça labrumu farklı mekanizmalarla yaralanabilir.

Spor sırasında kalçanın ani dönmesi, bacağın kontrolsüz şekilde zorlanması veya düşme travmatik yırtıklara neden olabilir.

Futbol, buz hokeyi, dans ve mücadele sporları gibi tekrarlayan kalça rotasyonu gerektiren aktivitelerde labrum üzerine yük artabilir.

Ancak birçok hastada asıl neden altta yatan kemiksel anatomidir.

Femoroasetabular sıkışmada femur ve asetabulum arasındaki tekrarlayan temas labrum dokusunu zaman içerisinde hasarlayabilir.

Kalça displazisinde ise yetersiz kemik örtünmesi nedeniyle labrum daha fazla yük taşıyabilir.

Femoroasetabular sıkışma labrumu nasıl etkiler?

Cam tipi sıkışmada femur baş-boyun bileşkesindeki kemik çıkıntısı kalçanın bükülmesi sırasında asetabulum kenarına temas edebilir.

Bu temas özellikle labrum ve komşu kıkırdak dokusunda tekrarlayan hasara neden olabilir.

Pincer tipi sıkışmada ise asetabulum femur başını normalden fazla örtebilir ve labrum iki kemik yapı arasında sıkışabilir.

Bu nedenle labrum yırtığı bulunan hastalarda yalnızca yırtığın kendisini değil, yırtığa neden olan mekanik faktörü belirlemek önemlidir.

Altta yatan sıkışma düzeltilmeden yalnızca labrumun tedavi edilmesi bazı hastalarda yeterli olmayabilir.

Kalça displazisi ile labrum yırtığı arasında ilişki var mıdır?

Evet.

Kalça displazisinde asetabulum femur başını normalden daha az örter.

Bu nedenle ekleme binen yükün bir bölümü labrum üzerinde yoğunlaşabilir.

Zaman içerisinde labrum kalınlaşabilir, dejenerasyona uğrayabilir veya yırtılabilir.

Displazisi bulunan hastalarda labrum yırtığının tek başına artroskopik olarak tedavi edilmesi her zaman yeterli değildir.

Kemiksel yetersizliğin derecesi de değerlendirilmelidir.

Bazı hastalarda eklem koruyucu farklı kemik cerrahileri gündeme gelebilir.

Labrum yırtığının belirtileri nelerdir?

En sık görülen şikâyet kasık bölgesinde ağrıdır.

Ağrı bazen kalçanın yanına veya uyluğa doğru yayılabilir.

Uzun süre oturma, arabaya binip inme, çömelme veya derin kalça bükme hareketleri ağrıyı artırabilir.

Bazı hastalar kalça içerisinde klik, takılma, yakalanma veya kilitlenme hissi tarif eder.

Sporcularda koşu ve ani yön değiştirme sırasında performans kaybı ortaya çıkabilir.

Ancak labrum yırtığı bulunan her hastada mekanik belirtiler görülmez.

Labrum yırtığı her zaman ağrı yapar mı?

Hayır.

Görüntüleme sırasında hiçbir şikâyeti olmayan kişilerde de labrum değişiklikleri veya yırtıkları saptanabilir.

Bu nedenle yalnızca MR raporunda labrum yırtığı yazması ağrının kesin olarak buradan kaynaklandığını göstermez.

Kalça eklemi, çevre tendonlar, kaslar ve bel bölgesi benzer ağrı oluşturabilir.

Tedavi planlamasında görüntüleme bulgularının hastanın şikâyetleri ve muayenesiyle uyumlu olması önemlidir.

Labrum yaralanması nasıl teşhis edilir?

Tanı ayrıntılı öykü ve fizik muayene ile başlar.

Hastanın ağrısının yeri ve hangi hareketlerle arttığı değerlendirilir.

Kalça hareket açıklığı ve özellikle fleksiyon ile iç rotasyon incelenir.

FADIR gibi sıkışma testleri uygulanabilir.

Röntgen labrumu doğrudan göstermez ancak femoroasetabular sıkışma, displazi ve eklem kireçlenmesi gibi kemiksel faktörleri değerlendirmek açısından önemlidir.

Manyetik rezonans görüntüleme labrum ve kıkırdak yapılarının değerlendirilmesinde kullanılabilir.

MR artrografi nedir?

MR artrografi, kalça eklemi içerisine kontrast madde verilerek yapılan özel bir manyetik rezonans incelemesidir.

Kontrast madde eklem içerisindeki labrum kenarlarını daha belirgin hale getirebilir.

Bu nedenle bazı labrum yırtıklarının değerlendirilmesinde standart MR’a göre daha ayrıntılı bilgi sağlayabilir.

Ancak günümüzde yüksek çözünürlüklü MR cihazlarıyla birçok labral lezyon kontrast uygulanmadan da değerlendirilebilir.

Hangi görüntüleme yönteminin gerekli olduğu hastanın klinik durumuna göre belirlenir.

MR’da labrum yırtığı görülmesi ameliyat gerektiği anlamına gelir mi?

Hayır.

Labrum yırtığı tek başına cerrahi endikasyon değildir.

Hastanın ağrısı hafifse ve günlük yaşamı belirgin şekilde etkilenmiyorsa cerrahi dışı tedavi uygulanabilir.

Ağrının gerçekten kalça ekleminden kaynaklanıp kaynaklanmadığı değerlendirilmelidir.

İleri kireçlenmesi bulunan hastalarda labrum artroskopisinin beklenen faydası daha sınırlı olabilir.

Cerrahi karar yırtığın özellikleri, kıkırdak durumu ve hastanın fonksiyonel beklentileri birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Labrum yaralanmaları ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Evet.

Birçok hastada ilk aşamada cerrahi dışı tedavi uygulanabilir.

Ağrıyı artıran derin çömelme, aşırı kalça bükme ve tekrarlayan dönme hareketleri geçici olarak düzenlenebilir.

Fizik tedaviyle kalça çevresi ve gluteal kasların güçlendirilmesi, gövde kontrolünün geliştirilmesi hedeflenebilir.

Hastanın yaptığı spora veya mesleğe göre hareket teknikleri düzenlenebilir.

Doktorun uygun gördüğü ağrı kesici veya antiinflamatuvar tedaviler kısa süreli olarak kullanılabilir.

Fizik tedavi yırtığı iyileştirir mi?

Fizik tedavinin amacı labrumdaki yapısal yırtığı doğrudan kapatmak değildir.

Ancak kalça çevresi kasların güçlendirilmesi ve hareket kontrolünün geliştirilmesi eklem üzerindeki yükü azaltabilir.

Bazı hastalarda görüntülemedeki yırtık devam etmesine rağmen ağrı ve fonksiyon kaybı büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.

Bu nedenle başarılı tedavi yalnızca MR görüntüsünün değişmesine göre değerlendirilmez.

Hastanın günlük yaşam ve aktivite fonksiyonundaki gelişim daha önemlidir.

Eklem içi enjeksiyon yapılabilir mi?

Bazı hastalarda görüntüleme eşliğinde kalça eklemi içerisine enjeksiyon uygulanabilir.

Lokal anestezik enjeksiyon, ağrının kaynağının gerçekten kalça eklemi olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Enjeksiyon sonrasında ağrının belirgin şekilde azalması eklem içi yapıların şikâyete katkısını destekleyebilir.

Bazı tedavi amaçlı enjeksiyonlar da seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Ancak enjeksiyonun labrum yırtığını mekanik olarak onardığı düşünülmemelidir.

Labrum ameliyatı ne zaman düşünülebilir?

Uygun süre uygulanan cerrahi dışı tedaviye rağmen devam eden belirgin kasık ağrısı ve fonksiyon kaybı varsa cerrahi değerlendirme yapılabilir.

Özellikle genç ve aktif, eklem kıkırdağı büyük ölçüde korunmuş hastalarda kalça artroskopisi gündeme gelebilir.

Cerrahi planlamada labrum yırtığına neden olan Cam veya Pincer tipi sıkışma gibi faktörler mutlaka değerlendirilmelidir.

İleri kalça kireçlenmesi bulunan hastalarda yalnızca labrum cerrahisi uygun olmayabilir.

Kalça artroskopisi nasıl yapılır?

Kalça artroskopisinde küçük girişlerden kamera ve özel cerrahi aletler ekleme yerleştirilir.

Kalçanın derin anatomisi nedeniyle ameliyat sırasında özel pozisyonlama teknikleri kullanılabilir.

Labrum, eklem kıkırdağı ve femur başı ile asetabulumun yapısı değerlendirilir.

Yırtığın özelliklerine göre labrum tamiri, sınırlı debridman veya rekonstrüksiyon yapılabilir.

Femoroasetabular sıkışma bulunuyorsa aynı ameliyatta kemik düzeltmeleri uygulanabilir.

Amaç mümkün olduğunca eklemin doğal anatomisini ve labrum fonksiyonunu korumaktır.

Labrum tamiri nedir?

Labrum tamirinde yırtılmış ancak doku kalitesi yeterli olan labrum asetabulum kenarına yeniden sabitlenir.

Bu amaçla küçük dikiş ankrajları kullanılabilir.

Labrum anatomik pozisyonuna getirilerek eklem kenarındaki sızdırmazlık ve stabilite fonksiyonunun korunması hedeflenir.

Günümüzde mümkün olduğunda sağlıklı labrum dokusunun korunmasına önem verilir.

Tamir tekniği yırtığın büyüklüğü ve bulunduğu bölgeye göre değişebilir.

Labral debridman nedir?

Debridman, tamire uygun olmayan yıpranmış labrum parçalarının sınırlı şekilde temizlenmesidir.

Amaç eklem içerisinde takılma veya irritasyon oluşturan düzensiz dokunun çıkarılmasıdır.

Geçmişte labrum dokusunun daha geniş bölümleri çıkarılabilirken günümüzde mümkün olduğunca sağlam labrumun korunması tercih edilir.

Labrumun fazla miktarda çıkarılması eklem biyomekaniğini olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle debridman yalnızca gerekli alanla sınırlı tutulur.

Labrum rekonstrüksiyonu nedir?

Labrum dokusunun ciddi şekilde hasarlı olduğu ve güvenilir şekilde tamir edilemediği bazı hastalarda labrum rekonstrüksiyonu değerlendirilebilir.

Bu yöntemde eksik veya işlevsiz labrum bölgesi tendon grefti gibi uygun bir doku kullanılarak yeniden oluşturulur.

Amaç asetabulum çevresindeki labral yapının fonksiyonunu mümkün olduğunca geri kazandırmaktır.

Rekonstrüksiyon her labrum yırtığında uygulanmaz.

Daha çok seçilmiş ve kompleks vakalarda gündeme gelir.

Kıkırdak yaralanması eşlik edebilir mi?

Evet.

Labrum ile eklem kıkırdağı anatomik olarak birbirine yakın yapılardır.

Özellikle femoroasetabular sıkışma sırasında labrumla birlikte asetabulum kıkırdağında da hasar oluşabilir.

Kıkırdak hasarının yaygınlığı tedavinin sonucunu etkileyen önemli faktörlerden biridir.

İleri kıkırdak kaybı ve eklem aralığında belirgin daralma bulunan hastalarda kalça artroskopisinden beklenen fayda azalabilir.

Bu nedenle cerrahi öncesinde kıkırdak yapısı ayrıntılı şekilde değerlendirilmelidir.

Ameliyat sonrası ne zaman yürünür?

Yük verme programı yapılan cerrahi işlemlere göre değişir.

Sınırlı bir işlemden sonra kontrollü yük vermeye daha erken başlanabilir.

Labrum tamiri, mikro-kırık veya başka kıkırdak işlemleri uygulanmışsa belirli süre kısmi yük verme gerekebilir.

İlk dönemde koltuk değneği kullanılabilir.

Hastanın cerrah tarafından belirlenen yük verme programına uyması önemlidir.

Rehabilitasyon nasıl ilerler?

Rehabilitasyon kalça artroskopisi sonrasında tedavinin önemli bir bölümüdür.

İlk dönemde yapılan labrum tamirinin korunması ve eklem hareketlerinin kontrollü şekilde sürdürülmesi amaçlanır.

Kalça hareket açıklığı kademeli olarak artırılır.

Gluteal kaslar, gövde kontrolü ve kalça çevresi kaslarının güçlendirilmesine başlanır.

İlerleyen dönemde denge, koşu ve spora özgü hareketler programa eklenebilir.

Cerrahi sırasında yapılan kıkırdak işlemleri rehabilitasyon süresini uzatabilir.

Spora dönüş ne zaman mümkündür?

Spora dönüş süresi yapılan işleme, labrum ve kıkırdak hasarının derecesine göre değişir.

Öncelikle ağrısız hareket açıklığı ve yeterli kas kuvveti sağlanmalıdır.

Koşu, ani yön değiştirme ve derin kalça hareketlerine kademeli olarak geçilir.

Sporcularda yalnızca ağrının geçmesi yeterli değildir.

Kalça kuvveti, gövde kontrolü ve spora özgü fonksiyonel testler birlikte değerlendirilmelidir.

Labrum tekrar yırtılabilir mi?

Evet.

Başarılı bir tamir sonrasında yeni travmalar veya kalçada devam eden mekanik problemler nedeniyle yeniden yaralanma gelişebilir.

Femoroasetabular sıkışmanın yetersiz düzeltilmesi veya başka anatomik faktörlerin devam etmesi şikâyetlerin tekrarlamasına katkıda bulunabilir.

Bununla birlikte ameliyat sonrasında devam eden her ağrı yeniden labrum yırtığı olduğu anlamına gelmez.

Kas, tendon veya kıkırdak kaynaklı başka problemler de değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kalça labrum yırtığı nerede ağrı yapar?
En sık kasık bölgesinde ağrı oluşturur. Ağrı bazen kalçanın yan tarafına veya uyluğa doğru yayılabilir.

Labrum yırtığı kendiliğinden iyileşir mi?
Labrum dokusunun kanlanması sınırlıdır ve bazı yırtıkların anatomik olarak kendiliğinden tamamen iyileşmesi beklenmeyebilir. Ancak şikâyetler cerrahi dışı tedaviyle kontrol altına alınabilir.

Labrum yırtığı olan herkes ameliyat olur mu?
Hayır. Birçok hasta fizik tedavi, aktivite düzenlemesi ve uygun medikal tedaviyle takip edilebilir.

Labrum yırtığında klik sesi olur mu?
Evet. Bazı hastalarda kalçada klik, takılma veya yakalanma hissi olabilir. Ancak her klik sesi labrum yırtığı anlamına gelmez.

Labrum yırtığı Cam sıkışmasıyla birlikte olabilir mi?
Evet. Cam tipi femoroasetabular sıkışma labrum ve komşu kıkırdak dokusunda tekrarlayan hasara neden olabilir.

Labrum ameliyatından sonra ne zaman yürünür?
Kontrollü yük vermeye çoğu hastada erken dönemde başlanabilir. Tamir veya kıkırdak işlemleri yapılmışsa koltuk değneği ve kısmi yük verme süresi uzayabilir.

Labrum yırtığı kireçlenmeye neden olur mu?
Tek başına her labrum yırtığı ileri kireçlenmeye dönüşmez. Ancak eşlik eden kıkırdak hasarı, sıkışma veya displazi gibi mekanik problemler uzun dönemde eklem dejenerasyonuna katkıda bulunabilir.

Kalça labrum yaralanmalarında tedavinin temel amacı yalnızca MR görüntüsünde görülen yırtığı ortadan kaldırmak değildir. Labrum hasarına yol açan femoroasetabular sıkışma, displazi veya diğer mekanik faktörlerin belirlenmesi; eklem kıkırdağının korunması ve hastanın günlük yaşam ya da spor fonksiyonunun geliştirilmesi önemlidir. Cerrahi dışı tedavi, artroskopik tamir veya rekonstrüksiyon seçenekleri hastanın yaşı, anatomisi, kıkırdak durumu ve aktivite beklentilerine göre kişiye özel olarak değerlendirilmelidir.