Omuz sıkışma sendromu nedir?

Omuz ekleminde humerus başının üzerinde akromion adı verilen kemik yapı bulunur.

Rotator manşetin özellikle supraspinatus tendonu ile subakromiyal bursa bu bölgedeki dar anatomik alandan geçer.

Kol yukarı kaldırılırken bu yapıların kontrollü şekilde hareket etmesi gerekir.

Tendonlarda şişme, dejenerasyon veya kas kontrolünde bozukluk geliştiğinde subakromiyal bölgedeki dokular tekrarlayan yüklenmeye maruz kalabilir.

Bunun sonucunda ağrı ve hareket kısıtlılığı ortaya çıkabilir.

Subakromiyal bursa nedir?

Bursa, tendonlar ile çevre dokular arasındaki sürtünmeyi azaltmaya yardımcı olan ince sıvı kesesidir.

Omuzdaki subakromiyal bursa, rotator manşet tendonları ile akromion arasında yer alır.

Tekrarlayan baş üstü hareketler veya tendon problemleri sonucunda bursa tahriş olabilir.

Bu durum subakromiyal bursit olarak adlandırılır.

Bursa kalınlaşıp hassas hale geldiğinde kolun kaldırılması sırasında omuzun dış tarafında ağrı gelişebilir.

Subakromiyal bursit ve rotator manşet problemleri birçok hastada birlikte bulunabilir.

Omuz sıkışması neden oluşur?

Tek bir neden bulunmayabilir.

Tekrarlayan baş üstü aktiviteler, spor, ağır fiziksel çalışma ve omuz çevresindeki kas dengesizlikleri katkıda bulunabilir.

Rotator manşet tendonlarında yaşla birlikte gelişen dejenerasyon da subakromiyal ağrıya neden olabilir.

Scapulanın hareket kontrolündeki bozukluklar omuzun biyomekaniğini değiştirebilir.

Akromionun şekli veya akromioklaviküler eklem çevresindeki kemik çıkıntıları bazı hastalarda subakromiyal alanı etkileyebilir.

Ancak görüntülemede kemik çıkıntısı görülmesi tek başına hastanın şikâyetlerinin nedeninin bu yapı olduğu anlamına gelmez.

Kimlerde daha sık görülür?

Baş üstü hareketleri sık kullanan kişilerde omuz sıkışması belirtileri daha sık ortaya çıkabilir.

Voleybol, yüzme, tenis, hentbol ve fırlatma sporları yapan sporcular risk grubunda olabilir.

Boyacılık, montaj, inşaat veya uzun süre kol yukarıda çalışmayı gerektiren mesleklerde de omuz yüklenmesi artabilir.

Orta ve ileri yaşlarda rotator manşet tendonlarındaki dejeneratif değişiklikler nedeniyle benzer şikâyetler görülebilir.

Bununla birlikte yalnızca meslek veya yaş üzerinden tanı konulamaz.

Omuz sıkışma sendromunun belirtileri nelerdir?

En sık görülen belirti omuzun ön veya dış tarafındaki ağrıdır.

Ağrı kolun yana veya öne doğru kaldırılması sırasında artabilir.

Hasta yüksek bir raftan eşya almak, kıyafet giymek veya saç taramak gibi baş üstü hareketlerde zorlanabilir.

Gece ağrısı oluşabilir ve hasta ağrılı omuzunun üzerine yatmakta güçlük çekebilir.

Bazı hastalarda kolun belirli açılarında ağrı daha yoğunken daha yukarı kaldırıldığında azalabilir.

Omuz hareketlerinin tamamen kaybolması ise farklı hastalıkların da değerlendirilmesini gerektirir.

Ağrılı ark nedir?

Ağrılı ark, kol yana doğru kaldırılırken hareketin belirli bir bölümünde ağrının ortaya çıkmasıdır.

Subakromiyal ağrı sendromunda özellikle orta derecelerde kol kaldırılırken ağrı hissedilebilir.

Kol aşağıdayken veya daha ileri kaldırıldığında ağrı azalabilir.

Bu bulgu fizik muayenede değerlendirilir ancak tek başına kesin tanı koydurmaz.

Rotator manşet yırtıkları ve başka omuz hastalıklarında da benzer ağrı görülebilir.

Omuz sıkışması ile rotator manşet yırtığı aynı mıdır?

Hayır.

Omuz sıkışma sendromunda rotator manşet tendonları tamamen yırtılmamış olabilir.

Tendonda irritasyon, tendinozis veya kısmi hasar bulunabilir.

Rotator manşet yırtığında ise tendon liflerinin bir bölümü veya tamamı yapısal olarak ayrılmıştır.

İki durum birlikte görülebilir.

Uzun süre devam eden tendon dejenerasyonu bazı hastalarda kısmi veya tam kat yırtıklara eşlik edebilir.

Bu nedenle özellikle belirgin güç kaybı bulunan hastalarda tendon bütünlüğünün değerlendirilmesi önemlidir.

Omuz sıkışması nasıl teşhis edilir?

Tanı hastanın şikâyetleri ve ayrıntılı omuz muayenesiyle başlar.

Omuz hareket açıklığı, rotator manşet kuvveti ve scapula hareketleri değerlendirilir.

Subakromiyal bölgeye yönelik çeşitli muayene testleri uygulanabilir.

Röntgen akromion, akromioklaviküler eklem ve kemik yapılar hakkında bilgi verir.

Ultrasonografi rotator manşet ve bursa yapılarının değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Manyetik rezonans görüntüleme ise tendon hasarı, bursit ve eşlik eden diğer omuz problemlerini daha ayrıntılı gösterebilir.

MR her hastada gerekli midir?

Hayır.

Hafif ve yeni başlayan şikâyetlerde ayrıntılı muayene sonrasında ilk aşamada MR gerekmeyebilir.

Cerrahi dışı tedaviye rağmen devam eden ağrı, belirgin kas güçsüzlüğü, travma öyküsü veya rotator manşet yırtığından şüphelenilmesi halinde ileri görüntüleme değerlendirilebilir.

MR görüntüsünde tendinozis veya küçük yapısal değişikliklerin görülmesi her zaman ameliyat gerektiği anlamına gelmez.

Görüntüleme sonuçları mutlaka hastanın klinik bulgularıyla birlikte yorumlanmalıdır.

Omuz sıkışması ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Evet.

Hastaların önemli bir bölümünde ilk tedavi cerrahi dışı yöntemlerden oluşur.

Ağrıyı artıran tekrarlayan baş üstü aktiviteler geçici olarak azaltılabilir.

Doktorun uygun gördüğü ağrı kesici veya antiinflamatuvar tedaviler kullanılabilir.

Fizik tedavi ile rotator manşet ve scapula çevresi kaslarının güçlendirilmesi hedeflenir.

Omuz hareket açıklığındaki kısıtlılıklar ve kas dengesizlikleri üzerinde çalışılır.

Tedavinin amacı yalnızca ağrının geçmesi değil, omuz biyomekaniğinin daha kontrollü hale gelmesidir.

Fizik tedavide hangi kaslar önemlidir?

Rotator manşet kasları humerus başının glenoid üzerinde merkezlenmesine yardımcı olur.

Scapula çevresindeki serratus anterior ve trapezius gibi kaslar ise kürek kemiğinin kol hareketleriyle uyumlu çalışmasını sağlar.

Bu kasların zayıflığı veya kontrol bozukluğu omuz hareket mekaniklerini etkileyebilir.

Rehabilitasyonda rotator manşet güçlendirme, scapular stabilizasyon ve postür çalışmaları uygulanabilir.

Egzersizler hastanın ağrı düzeyine ve fonksiyonel ihtiyacına göre kademeli olarak artırılmalıdır.

Duruş bozukluğu omuz ağrısını etkileyebilir mi?

Bazı hastalarda uzun süre öne eğik duruş ve omuzların öne doğru düşmesi scapula hareketlerini etkileyebilir.

Özellikle masa başında uzun süre çalışan kişilerde boyun, sırt ve omuz kaslarında dengesizlik gelişebilir.

Postür tek başına bütün omuz sıkışma vakalarının nedeni değildir.

Ancak uygun ergonomi ve gövde-scapula kontrolünün geliştirilmesi rehabilitasyon programına katkıda bulunabilir.

Tedavi yalnızca omuza değil, üst gövdenin genel hareket düzenine yönelik olabilir.

Omuz enjeksiyonu yapılabilir mi?

Bazı hastalarda subakromiyal bölgeye kortikosteroid enjeksiyonu uygulanabilir.

Bu yöntem özellikle belirgin bursit ve ağrı bulunan hastalarda kısa dönem ağrı kontrolü amacıyla değerlendirilebilir.

Ağrının azalması fizik tedavinin daha rahat uygulanmasına yardımcı olabilir.

Ancak enjeksiyon tedavisi omuz sıkışmasının temel mekanik veya fonksiyonel nedenlerini tek başına ortadan kaldırmaz.

Tekrarlayan ve kontrolsüz kortikosteroid uygulamalarının tendon dokusu üzerindeki olası etkileri nedeniyle enjeksiyonlar dikkatli şekilde planlanmalıdır.

Omuz sıkışmasında ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi dışı tedavilere rağmen uzun süre devam eden ve günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyen şikâyetlerde cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Ancak ameliyat kararı yalnızca akromion altında daralma veya kemik çıkıntısı görülmesine göre verilmez.

Eşlik eden rotator manşet yırtığı, biseps tendon problemi veya akromioklaviküler eklem hastalığı varsa cerrahi plan buna göre değişebilir.

Tedavinin hangi yapıya yönelik olacağı hastanın gerçek ağrı kaynağı belirlenerek planlanmalıdır.

Artroskopik subakromiyal dekompresyon nedir?

Subakromiyal dekompresyon, subakromiyal bölgedeki iltihaplı bursa dokusunun temizlenmesi ve gerekli görülen bazı durumlarda akromionun alt yüzeyindeki kemik çıkıntılarının düzenlenmesini içerebilen artroskopik işlemdir.

Omuz çevresindeki küçük girişlerden kamera ve cerrahi aletlerle uygulanabilir.

Ancak izole subakromiyal ağrı bulunan her hastada bu işlemin yapılması gerekmez.

Güncel yaklaşımda cerrahi karar, hastanın semptomları ve eşlik eden yapısal problemler dikkate alınarak daha seçici şekilde verilir.

Akromioplasti nedir?

Akromioplasti, akromionun alt yüzeyindeki belirli kemik çıkıntılarının cerrahi olarak düzeltilmesidir.

Geçmişte omuz sıkışma ameliyatlarının daha rutin bir parçası olarak uygulanmıştır.

Günümüzde ise her hastada gerekli olmadığı bilinmektedir.

Rotator manşet cerrahisi sırasında da akromioplasti gereksinimi hastanın anatomisine ve cerrahi bulgulara göre değerlendirilir.

Amaç gereksiz kemik çıkarılması değil, klinik olarak anlamlı mekanik problemin uygun şekilde tedavi edilmesidir.

Donuk omuz ile karışabilir mi?

Evet.

Donuk omuzda temel problem omuz kapsülünün sertleşmesi ve hem aktif hem de pasif hareketlerin belirgin şekilde kısıtlanmasıdır.

Omuz sıkışmasında ise hareket ağrılı olabilir ancak pasif hareket açıklığı çoğu zaman daha iyi korunur.

İki hastalık farklı tedavi yaklaşımlarına sahip olduğu için fizik muayene önemlidir.

Ayrıca boyun kaynaklı sinir problemleri ve omuz kireçlenmesi de benzer şikâyetlere neden olabilir.

Omuz sıkışması tedavi edilmezse ne olur?

Her hastada hastalığın giderek ilerleyeceği söylenemez.

Bazı hafif vakalarda aktivite düzenlemesi ve egzersizle şikâyetler azalabilir.

Ancak tendon üzerindeki aşırı yük devam ederse ağrı kronik hale gelebilir.

Eşlik eden rotator manşet dejenerasyonu bulunan bazı hastalarda tendon hasarı zaman içerisinde ilerleyebilir.

Bu nedenle uzun süren ağrı veya belirgin güç kaybı bulunan hastalarda tekrar değerlendirme yapılması önemlidir.

Spora dönüş ne zaman mümkündür?

Spora dönüş ağrının azalması, omuz hareketlerinin normale yaklaşması ve kas kuvvetinin yeterli hale gelmesi sonrasında planlanmalıdır.

Baş üstü sporcularında yalnızca günlük aktivitelerde ağrısız olmak yeterli olmayabilir.

Rotator manşet kuvveti, scapular kontrol ve spora özgü hareketler değerlendirilmelidir.

Fırlatma ve servis gibi yüksek yük oluşturan hareketlere aşamalı olarak geçilmelidir.

Erken dönemde yoğun yüklenmeye dönmek şikâyetlerin tekrar etmesine neden olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Omuz sıkışma sendromu kendiliğinden geçer mi?
Bazı hafif olgularda aktivite düzenlemesi ve uygun egzersizlerle belirtiler azalabilir. Uzun süren veya tekrarlayan ağrılarda ortopedik değerlendirme gerekebilir.

Omuz sıkışması olan herkes ameliyat olur mu?
Hayır. Hastaların önemli bir bölümünde fizik tedavi, aktivite düzenlemesi ve uygun ağrı tedavileriyle cerrahiye ihtiyaç duyulmadan iyileşme sağlanabilir.

Omuz sıkışması rotator manşet yırtığına dönüşür mü?
Her omuz sıkışma vakası tendon yırtığına ilerlemez. Ancak rotator manşet dejenerasyonu ve aşırı yüklenmenin devam ettiği bazı hastalarda tendon hasarı eşlik edebilir veya ilerleyebilir.

Omuz sıkışmasında gece ağrısı olur mu?
Evet. Özellikle ağrılı omuz üzerine yatarken veya gece kol pozisyonuna bağlı olarak ağrı artabilir.

Kortizon enjeksiyonu omuz sıkışmasını tamamen iyileştirir mi?
Kortikosteroid enjeksiyonları bazı hastalarda ağrıyı geçici olarak azaltabilir ancak altta yatan kas kontrolü veya tendon problemini tek başına düzeltmez.

Omuz sıkışmasında ağırlık çalışılabilir mi?
Ağrılı dönemde şikâyeti artıran ağır ve baş üstü egzersizler sınırlandırılabilir. Rehabilitasyon sonrasında ağırlık çalışmalarına kademeli ve kontrollü dönüş yapılabilir.

Omuz sıkışması boyundan kaynaklanabilir mi?
Omuz ve boyun problemleri benzer bölgelere ağrı yansıtabilir. Boyundan kola yayılan uyuşma, elektriklenme veya belirgin boyun ağrısı varsa servikal omurga kaynaklı problemler de değerlendirilmelidir.

Omuz sıkışma sendromunda tedavinin temel amacı yalnızca akromion altındaki alanı genişletmek değildir. Rotator manşet tendonlarının durumu, subakromiyal bursa, scapula hareketleri, kas kuvveti ve hastanın günlük veya sportif yüklenmeleri birlikte değerlendirilmelidir. Çoğu hastada tedavinin temelini uygun aktivite düzenlemesi ve rehabilitasyon oluştururken, cerrahi seçenekler uzun süreli ve seçilmiş durumlarda kişiye özel olarak değerlendirilmelidir.