Unikondiler diz protezi nedir?

Diz eklemi tek bir yüzeyden oluşmaz. Femur ile tibia arasındaki iç ve dış bölümler ile diz kapağı ve femur arasındaki patellofemoral bölüm birlikte diz eklemini oluşturur.

Bu bölümlerden yalnızca birinde ileri kıkırdak kaybı bulunması ve diğer bölgelerin görece korunmuş olması durumunda unikondiler diz protezi değerlendirilebilir.

Ameliyat sırasında hasarlı femur ve tibia yüzeyleri hazırlanır ve yalnızca bu bölgeye küçük protez bileşenleri yerleştirilir.

Bu nedenle unikondiler diz protezi “kısmi diz protezi” olarak da adlandırılır.

Kimler unikondiler diz protezi için uygun olabilir?

Unikondiler diz protezi için en önemli kriterlerden biri kireçlenmenin gerçekten tek kompartmanla sınırlı olmasıdır.

Hastanın ağrısının büyük ölçüde bu bölgeden kaynaklanması, diğer kompartmanlarda ileri kıkırdak kaybı bulunmaması ve dizin genel stabilitesinin korunmuş olması önemlidir.

Dizde belirgin ve düzeltilemeyen deformite bulunması, yaygın eklem kireçlenmesi veya ciddi bağ yetmezliği unikondiler protezin uygunluğunu azaltabilir.

Hasta seçimi yalnızca yaşa göre yapılmaz. Daha genç veya ileri yaştaki hastalar da klinik ve radyolojik özelliklerine göre değerlendirilir.

Unikondiler diz protezi ile total diz protezi arasındaki fark nedir?

Total diz protezinde diz ekleminin iç ve dış kompartmanları birlikte değiştirilirken, unikondiler diz protezinde yalnızca hasarlı bölüm değiştirilir.

Bu nedenle unikondiler protezde daha fazla doğal kemik ve bağ dokusu korunabilir.

Ön ve arka çapraz bağların korunması, bazı hastalarda dizin daha doğal hissedilmesine katkıda bulunabilir.

Cerrahi kesi ve kemik rezeksiyonu genellikle total diz protezine göre daha sınırlıdır.

Ancak unikondiler protezin uygulanabilmesi için hastanın uygun kriterleri taşıması gerekir. Yaygın kireçlenme bulunan bir dizde yalnızca tek kompartmanın değiştirilmesi yeterli olmayabilir.

Unikondiler diz protezi hangi kireçlenmelerde uygulanır?

En sık medial kompartman, yani dizin iç tarafındaki kireçlenmelerde uygulanır.

Bu hastalarda yürürken ve özellikle uzun süre ayakta kaldığında dizin iç tarafında ağrı ön planda olabilir.

Dış kompartman yani lateral bölümde izole kireçlenme bulunan seçilmiş hastalarda lateral unikondiler diz protezi uygulanabilir.

Patellofemoral eklemde ileri kireçlenme veya dizin birden fazla bölümünü etkileyen yaygın osteoartrit varsa farklı cerrahi seçenekler gündeme gelebilir.

Ön çapraz bağ neden önemlidir?

Unikondiler diz protezi planlamasında diz bağlarının durumu önemli bir değerlendirme konusudur.

Ön çapraz bağ dizin ön-arka stabilitesinde ve doğal hareket mekaniğinde rol oynar.

Birçok klasik unikondiler protez sisteminde ön çapraz bağın fonksiyonel olması tercih edilir.

Ancak protez tasarımı, hastanın anatomisi ve cerrahın değerlendirmesine göre bazı farklı yaklaşımlar söz konusu olabilir.

Bu nedenle ön çapraz bağ yırtığı bulunan her hasta için otomatik olarak aynı karar verilmez. Diz stabilitesi ve diğer yapılar birlikte değerlendirilir.

Unikondiler diz protezi ameliyatı nasıl yapılır?

Ameliyat sırasında dizin hasarlı kompartmanına ulaşılır.

Kıkırdağı aşınmış femur ve tibia yüzeylerinden kontrollü miktarda kemik çıkarılır.

Bu yüzeylere uygun boyuttaki metal protez bileşenleri yerleştirilir.

Femur ve tibia bileşenleri arasında hareketi sağlayan polietilen ara parça bulunur.

Sabit veya hareketli polietilen yatak kullanılan farklı protez tasarımları mevcuttur.

Ameliyat sırasında dizin bağ dengesi, hareket açıklığı ve protezin yerleşimi kontrol edilir.

Amaç yalnızca aşınmış yüzeyi değiştirmek değil, eklemin mekanik dengesini mümkün olduğunca korumaktır.

Unikondiler diz protezinin avantajları nelerdir?

Uygun hastalarda unikondiler protez, total diz protezine göre daha sınırlı bir cerrahi işlem olabilir.

Daha az kemik çıkarılması, dizin sağlam bölümlerinin ve bağlarının korunması önemli avantajlar arasındadır.

Bazı hastalarda ameliyat sonrası ağrının daha az olması, hastanede kalış süresinin daha kısa olması ve günlük aktivitelere dönüşün daha hızlı gerçekleşmesi mümkün olabilir.

Dizin doğal mekanik özelliklerinin daha fazla korunması bazı hastalarda daha doğal bir diz hissi sağlayabilir.

Ancak bu avantajlar her hastada aynı ölçüde ortaya çıkmaz ve protezin uygun olmayan hastaya uygulanması başarı oranını azaltabilir.

Unikondiler diz protezinin sınırlılıkları nelerdir?

Bu yöntem yalnızca belirli hasta grubuna uygulanabilir.

Dizin diğer bölgelerinde ileri kireçlenme varsa, yalnızca tek kompartmanın değiştirilmesi hastanın şikâyetlerini yeterince gidermeyebilir.

Zaman içerisinde diğer kompartmanlarda kireçlenmenin ilerlemesi de mümkündür.

Protezin gevşemesi, aşınması veya mekanik sorunlar gelişmesi halinde revizyon cerrahisi gerekebilir.

Bu nedenle unikondiler protezin “daha küçük bir ameliyat olduğu için herkese daha iyi” olduğu düşünülmemelidir. Temel belirleyici doğru hasta seçimidir.

Ameliyat öncesinde hangi tetkikler yapılır?

Ayrıntılı ortopedik muayene ile ağrının yeri, diz hareketleri, bağ stabilitesi ve deformite değerlendirilir.

Ayakta yük vererek çekilen diz grafileri kireçlenmenin hangi kompartmanda yoğunlaştığını gösterebilir.

Bazı hastalarda bacağın mekanik eksenini değerlendirmek amacıyla uzun bacak grafileri kullanılabilir.

Gerekli durumlarda manyetik rezonans görüntüleme ile bağ ve kıkırdak yapıları değerlendirilebilir.

Ayrıca hastanın genel sağlık durumu, kullandığı ilaçlar ve cerrahi riskleri ameliyat öncesinde gözden geçirilir.

Ameliyat sonrası ne zaman yürünür?

Uygun hastalarda ameliyat sonrasında erken mobilizasyon hedeflenir.

Cerrahın ve fizyoterapistin değerlendirmesine göre hasta ameliyat günü veya kısa süre içerisinde destekle ayağa kaldırılabilir.

İlk dönemde yürüteç veya koltuk değneği kullanılabilir.

Kas gücü ve denge geliştikçe yardımcı cihazlara olan ihtiyaç azaltılır.

Yük verme programı ameliyatın özelliklerine ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.

Fizik tedavi süreci nasıl ilerler?

Rehabilitasyonda ilk hedeflerden biri dizde şişlik ve ağrının kontrolü ile güvenli yürüyüşün sağlanmasıdır.

Diz bükme ve açma hareketleri kademeli olarak artırılır.

Özellikle uyluğun ön bölümündeki quadriceps kasının güçlendirilmesi önemlidir.

İlerleyen dönemde denge, merdiven kullanımı ve günlük aktivitelerin yeniden kazanılması üzerinde çalışılır.

Unikondiler diz protezinde rehabilitasyon bazı hastalarda total diz protezine göre daha hızlı ilerleyebilir ancak kişiden kişiye değişir.

Unikondiler diz protezi ne kadar dayanır?

Protezin kullanım süresini tek bir yıl değeriyle ifade etmek doğru değildir.

Uzun dönem dayanıklılık; hastanın yaşı, vücut ağırlığı, aktivite düzeyi, protezin pozisyonu ve zaman içerisinde diğer diz bölümlerinde gelişebilecek kireçlenme gibi faktörlerden etkilenir.

Uygun hasta seçimi ve doğru cerrahi teknik protezin uzun dönem başarısı açısından önemlidir.

Protezde gevşeme veya aşınma gelişirse ya da diğer kompartmanlarda ileri kireçlenme oluşursa yeniden cerrahi gerekebilir.

Unikondiler protez daha sonra total diz protezine çevrilebilir mi?

Evet.

Unikondiler protezin zaman içerisinde başarısız olması veya dizin diğer bölümlerinde ileri kireçlenme gelişmesi halinde total diz protezine dönüşüm yapılabilir.

Bu işlem revizyon cerrahisi kapsamında değerlendirilir.

Bazı hastalarda dönüşüm standart total diz protezine benzer şekilde gerçekleştirilebilirken, kemik kaybı veya mevcut implantların durumuna göre daha karmaşık cerrahi gerekebilir.

Bu nedenle ilk ameliyatın doğru endikasyonla yapılması önemlidir.

Unikondiler diz protezinin riskleri nelerdir?

Her cerrahi girişimde olduğu gibi unikondiler diz protezinde de bazı komplikasyonlar görülebilir.

Enfeksiyon, damar içerisinde pıhtı oluşması, yara iyileşme sorunları ve anesteziyle ilişkili komplikasyonlar gelişebilir.

Protezin gevşemesi, aşınması veya yer değiştirmesi mümkündür.

Dizin diğer kompartmanlarında zaman içerisinde kireçlenme ilerleyebilir.

Diz hareketlerinde kısıtlılık, devam eden ağrı veya nadiren protez çevresi kırık görülebilir.

Bu riskler ameliyat öncesinde hastanın genel sağlık durumu ve diz yapısıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Unikondiler diz protezi kimlere yapılır?
Kireçlenmesi dizin yalnızca bir kompartmanında ileri düzeyde olan, diğer eklem bölümleri ve bağ yapıları uygun bulunan seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Kısmi diz protezi ile total diz protezi aynı mıdır?
Hayır. Kısmi diz protezinde yalnızca hasarlı kompartman değiştirilirken total diz protezinde diz ekleminin daha geniş bölümü protezle kaplanır.

Unikondiler diz protezi sonrası daha hızlı yürünür mü?
Bazı hastalarda daha sınırlı cerrahi nedeniyle erken dönem iyileşme daha hızlı olabilir. Ancak yürüme ve rehabilitasyon süresi her hastada aynı değildir.

Unikondiler diz protezi sonrası ağrı tamamen geçer mi?
Ameliyatın amacı hasarlı kompartmana bağlı ağrıyı azaltmaktır. Ancak hiçbir cerrahide tamamen ağrısız bir sonuç garanti edilemez. Dizde başka ağrı kaynaklarının bulunması sonucu etkileyebilir.

Unikondiler protez sonradan total proteze dönüşür mü?
Gerekli olduğunda dönüştürülebilir. Protezin gevşemesi, aşınması veya diğer kompartmanlarda ilerleyen kireçlenme dönüşüm gerektirebilir.

Unikondiler diz protezinden sonra spor yapılabilir mi?
Yürüyüş, yüzme ve düşük darbeli aktiviteler birçok hasta için uygun olabilir. Yüksek darbeli veya yoğun temas içeren sporlar protezin durumuna göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Unikondiler diz protezi herkese total diz protezinden daha mı iyidir?
Hayır. İki ameliyatın kullanım alanı farklıdır. Unikondiler protez yalnızca uygun hasta grubunda avantaj sağlayabilir. Yaygın diz kireçlenmesi bulunan hastalarda total diz protezi daha uygun olabilir.

Unikondiler diz protezinde başarının temel noktası doğru hasta seçimidir. Kireçlenmenin yalnızca tek kompartmanla sınırlı olup olmadığı, bağların durumu, dizdeki deformite ve hastanın fonksiyonel ihtiyaçları ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir. Uygun hastada kısmi diz protezi ile sağlam kemik ve bağ dokularının önemli bölümü korunarak ağrının azaltılması ve günlük diz fonksiyonlarının geliştirilmesi hedeflenebilir.