Omuz labrumu nedir?

Labrum, kürek kemiği üzerindeki glenoid adı verilen sığ eklem yuvasının çevresinde bulunan fibro-kıkırdak dokudur.

Omuz ekleminde humerus başı glenoide göre oldukça büyüktür. Labrum glenoid yuvasını bir miktar derinleştirerek humerus başının daha dengeli şekilde eklem içerisinde kalmasına yardımcı olur.

Ayrıca omuz kapsülü ve bağlarının önemli bir bölümü labruma tutunur.

Uzun baş biseps tendonu da labrumun üst bölümüne yakın bölgeden köken alır.

Bu nedenle labrum yaralanmaları omuz stabilitesini ve bazı omuz hareketlerini etkileyebilir.

Bankart lezyonu nedir?

Bankart lezyonu, glenoid labrumun ön-alt bölümünün kemikten ayrılmasıdır.

En sık travmatik ön omuz çıkığı sırasında oluşur.

Humerus başı öne doğru çıkarken labrumu ve eklem kapsülünü glenoid kenarından ayırabilir.

Bu hasar iyileşmez veya yeterli stabilite sağlanamazsa omuz tekrar çıkmaya yatkın hale gelebilir.

Özellikle genç ve aktif hastalarda travmatik Bankart lezyonu tekrarlayan omuz instabilitesinin önemli nedenlerinden biridir.

Bankart lezyonu omuz çıkığıyla aynı şey midir?

Hayır.

Omuz çıkığı humerus başının glenoid yuvasından tamamen ayrılmasıdır.

Bankart lezyonu ise çıkık sırasında meydana gelebilen yumuşak doku yaralanmalarından biridir.

Omuz yerine oturtulduktan sonra eklem normal pozisyonuna dönse bile labrumdaki Bankart lezyonu devam edebilir.

Bu nedenle ilk çıkığın tedavisi yalnızca omuzu yerine oturtmakla tamamlanmayabilir.

Tekrarlayan instabilite riski açısından labrum, kapsül ve kemik yapılar birlikte değerlendirilmelidir.

Kemik Bankart lezyonu nedir?

Bazı omuz çıkıklarında labrumun ayrılmasıyla birlikte glenoidin ön-alt kenarından bir kemik parçası da kopabilir.

Bu durum kemik Bankart lezyonu olarak adlandırılır.

Kemik parçasının büyüklüğü ve glenoid yüzeyindeki kemik kaybı omuz stabilitesini etkileyebilir.

Küçük lezyonlar ile belirgin glenoid kemik kaybı oluşturan yaralanmalar aynı şekilde tedavi edilmez.

Önemli kemik kaybı bulunan bazı hastalarda yalnızca labrum tamiri yeterli olmayabilir ve kemik destekleyici cerrahi yöntemler gündeme gelebilir.

SLAP lezyonu nedir?

SLAP, İngilizce “Superior Labrum Anterior to Posterior” ifadesinin kısaltmasıdır.

Bu yaralanmada labrumun üst bölümü önden arkaya doğru hasarlanır.

Uzun baş biseps tendonunun labruma tutunduğu bölge de lezyona dahil olabilir.

SLAP lezyonları düşme, kol üzerine ani yük binmesi veya tekrarlayan baş üstü aktiviteler sonucunda oluşabilir.

Voleybol, tenis, yüzme, hentbol ve fırlatma sporları yapan kişilerde tekrarlayan yüklenmeler üst labrum ve biseps bağlantısını zorlayabilir.

SLAP lezyonları nasıl oluşur?

Kol açık pozisyonda düşme sırasında humerus başının glenoid üzerine oluşturduğu kuvvet üst labrumu yaralayabilir.

Ağır bir cismin aniden çekmesi veya kolun güçlü şekilde zorlanması da yaralanmaya neden olabilir.

Baş üstü sporcularda tekrarlayan fırlatma hareketleri sırasında biseps tendonunun labrum üzerindeki çekiş kuvveti artabilir.

Bazı SLAP değişiklikleri ise yaşla birlikte gelişen dejeneratif süreçlerin parçası olabilir.

Bu nedenle özellikle orta ve ileri yaşlarda MR’da SLAP değişikliği görülmesi her zaman hastanın ağrısının asıl nedeninin bu lezyon olduğu anlamına gelmez.

Bankart ve SLAP lezyonu arasındaki fark nedir?

En temel fark yaralanmanın labrum üzerindeki yeridir.

Bankart lezyonu labrumun ön-alt bölümünü etkiler ve genellikle omuz çıkığı ile ilişkilidir.

SLAP lezyonu ise labrumun üst bölümünü ve biseps tendonunun bağlantı alanını etkiler.

Bankart lezyonunda hastanın temel şikâyeti omuzun çıkması, yarı çıkması veya çıkacakmış gibi hissedilmesi olabilir.

SLAP lezyonunda ise derin omuz ağrısı, baş üstü hareketlerde rahatsızlık, takılma veya sportif performansta azalma ön planda olabilir.

Bununla birlikte aynı hastada iki lezyon birlikte de bulunabilir.

Bankart lezyonunun belirtileri nelerdir?

Travmatik omuz çıkığı öyküsü önemli bir bulgudur.

Hasta kolunu belirli pozisyonlara getirirken omuzunun yeniden çıkacağından korkabilir.

Özellikle kol yana açık ve dış rotasyondayken güvensizlik hissi oluşabilir.

Tekrarlayan subluksasyon veya tam çıkık atakları görülebilir.

Bazı hastalarda omuz ön tarafında ağrı ve hareket sırasında rahatsızlık bulunabilir.

Tekrarlayan çıkıkların sayısı arttıkça glenoid ve humerus başında kemik hasarı gelişme ihtimali de artabilir.

SLAP lezyonunun belirtileri nelerdir?

SLAP lezyonlarında belirtiler daha belirsiz olabilir.

Hasta omuzun derin bölümünde ağrı tarif edebilir.

Baş üstü aktiviteler, ağırlık kaldırma veya fırlatma hareketleri ağrıyı artırabilir.

Omuz içerisinde takılma, klik veya yakalanma hissi görülebilir.

Bazı sporcularda kuvvet ve performans kaybı ön planda olabilir.

Ancak bu belirtiler rotator manşet yaralanmaları ve diğer omuz problemlerinde de görülebildiği için tek başına SLAP lezyonuna özgü değildir.

Bankart ve SLAP lezyonları nasıl teşhis edilir?

Tanı hastanın öyküsü ve ayrıntılı omuz muayenesiyle başlar.

Bankart lezyonunda omuz instabilitesine yönelik özel testler uygulanabilir.

SLAP lezyonunda biseps-labrum kompleksini değerlendiren çeşitli muayene testleri kullanılabilir.

Röntgen labrumu göstermez ancak çıkık, kırık ve kemik kaybı hakkında bilgi sağlar.

Manyetik rezonans görüntüleme labrum, rotator manşet ve diğer yumuşak dokuların değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Bazı hastalarda eklem içerisine kontrast madde verilerek yapılan MR artrografi labral yaralanmaları daha ayrıntılı gösterebilir.

MR’da Bankart veya SLAP görülmesi ameliyat gerektiği anlamına gelir mi?

Hayır.

Görüntüleme bulguları mutlaka hastanın şikâyetleri ve fizik muayenesiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle SLAP bölgesinde yaşla ilişkili değişiklikler herhangi bir belirti oluşturmadan görülebilir.

Bankart lezyonunda da tedavi kararı hastanın yaşı, tekrar çıkık yaşayıp yaşamadığı ve kemik kaybının bulunup bulunmadığına göre değişir.

Amaç yalnızca MR görüntüsündeki lezyonu düzeltmek değil, hastanın gerçek klinik problemini tedavi etmektir.

Bankart lezyonu ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

İlk kez omuz çıkığı yaşayan bazı hastalarda cerrahi dışı tedavi uygulanabilir.

Omuz yerine oturtulduktan sonra kısa süreli askı kullanımı ve ardından kontrollü rehabilitasyon planlanabilir.

Rotator manşet ve scapula çevresi kasların güçlendirilmesi omuzun dinamik stabilitesine katkıda bulunur.

Ancak genç, temas sporu yapan veya tekrar çıkık riski yüksek hastalarda cerrahi tedavi daha erken değerlendirilebilir.

Tekrarlayan çıkık ve belirgin instabilite varsa Bankart tamiri daha sık gündeme gelir.

SLAP lezyonu ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Evet.

SLAP lezyonlarında çoğunlukla ilk aşamada cerrahi dışı tedavi uygulanabilir.

Aktivite düzenlemesi, fizik tedavi, scapula kontrolü ve rotator manşet kaslarının güçlendirilmesi tedavinin temel parçalarıdır.

Omuzun hareket kısıtlılıkları ve arka kapsül gerginliği varsa bunlara yönelik egzersizler uygulanabilir.

Ağrı oluşturan baş üstü aktiviteler geçici olarak sınırlandırılabilir.

Şikâyetleri cerrahi dışı tedaviyle kontrol edilemeyen seçilmiş hastalarda cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Artroskopik Bankart tamiri nasıl yapılır?

Artroskopik Bankart tamirinde omuz çevresindeki küçük girişlerden kamera ve cerrahi aletler eklem içerisine yerleştirilir.

Glenoidden ayrılmış labrum ve kapsül değerlendirilir.

Glenoid kenarı hazırlanır ve özel dikiş ankrajları yerleştirilir.

Labrum ve kapsül anatomik bölgesine yeniden sabitlenir.

Amaç omuzun ön-alt bölümündeki stabiliteyi yeniden oluşturmaktır.

Belirgin kemik kaybı bulunan hastalarda yalnızca Bankart tamiri yeterli olmayabileceğinden cerrahi plan farklı olabilir.

SLAP tamiri nasıl yapılır?

Cerrahi gereken bazı genç ve aktif hastalarda SLAP lezyonu artroskopik olarak tamir edilebilir.

Yırtılmış üst labrum glenoid kenarına dikiş ankrajları yardımıyla yeniden sabitlenir.

Amaç labrum ve biseps bağlantısının stabilitesini yeniden oluşturmaktır.

Ancak her SLAP lezyonunda tamir uygulanmaz.

Hastanın yaşı, spor türü, biseps tendonunun durumu ve lezyonun yapısı hangi cerrahi yöntemin seçileceğini etkiler.

Biseps tenodezi nedir?

Biseps tenodezi, uzun baş biseps tendonunun labrumdaki bağlantısından ayrılarak humerus üzerinde farklı bir bölgeye sabitlenmesidir.

Özellikle belirli yaş grubundaki hastalarda, biseps tendonunda eşlik eden dejenerasyon bulunduğunda veya bazı SLAP lezyonlarında tamire alternatif olarak değerlendirilebilir.

Bu işlemle ağrı oluşturan biseps-labrum bağlantısındaki yükün azaltılması hedeflenir.

Her SLAP lezyonunda biseps tenodezi uygulanmaz.

Tedavi hastanın yaşına, aktivite beklentisine ve tendonun durumuna göre belirlenir.

Ameliyat sonrası kol askısı kullanılır mı?

Bankart veya SLAP tamiri sonrasında onarılan dokuların korunması amacıyla kol askısı kullanılabilir.

Askı süresi yapılan işleme göre değişir.

İlk dönemde özellikle dış rotasyon ve belirli omuz hareketleri sınırlandırılabilir.

El, el bileği ve dirsek hareketlerine genellikle erken dönemde başlanabilir.

Omuz hareket açıklığı rehabilitasyon programı içerisinde kontrollü olarak artırılır.

Cerrahi sonrası erken dönemde zorlayıcı baş üstü hareketlerden kaçınılması önemlidir.

Rehabilitasyon süreci nasıl ilerler?

İlk aşamada tamir edilen labrumun korunması ve ağrının kontrol edilmesi hedeflenir.

Daha sonra pasif ve aktif yardımlı omuz hareketlerine geçilir.

İlerleyen dönemde aktif hareketler ile rotator manşet ve scapula çevresi kasların güçlendirilmesi başlanır.

Sporcular için fırlatma veya baş üstü aktivitelerine dönüş daha ileri aşamalarda planlanır.

Bankart tamiri, SLAP tamiri ve biseps tenodezi sonrasında rehabilitasyon protokolleri birbirinden farklı olabilir.

Bu nedenle rehabilitasyon kişiye ve yapılan cerrahiye göre düzenlenmelidir.

Tekrar yaralanma olabilir mi?

Evet.

Bankart tamiri sonrasında yeni bir travmayla omuz tekrar çıkabilir.

Risk hastanın yaşı, spor aktivitesi ve glenoid veya humerus başındaki kemik kaybından etkilenir.

SLAP tamiri sonrasında da labrum veya biseps bağlantısında yeniden sorun oluşabilir.

Spora çok erken dönüş ve yeterli kas kontrolü sağlanmadan yüksek yüklenmelere başlanması riski artırabilir.

Bu nedenle fonksiyonel iyileşme tamamlanmadan spora dönülmemelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bankart lezyonu nedir?
Bankart lezyonu, omuzun ön-alt labrumunun glenoid kenarından ayrılmasıdır. Çoğunlukla travmatik ön omuz çıkığı sonrasında meydana gelir.

SLAP lezyonu nedir?
SLAP lezyonu, labrumun üst bölümünde biseps tendonunun bağlantı alanını da etkileyebilen önden arkaya uzanan yaralanmadır.

Bankart lezyonu olan herkes ameliyat olur mu?
Hayır. Özellikle ilk omuz çıkığı sonrasında bazı hastalar ameliyatsız tedavi edilebilir. Tekrarlayan çıkık veya belirgin instabilitede cerrahi daha sık değerlendirilir.

SLAP lezyonu ameliyatsız iyileşebilir mi?
Bazı hastalarda fizik tedavi ve aktivite düzenlemesiyle şikâyetler önemli ölçüde azalabilir. MR görüntüsündeki lezyonun tamamen kaybolması tedavinin temel amacı değildir.

Bankart ve SLAP aynı anda olabilir mi?
Evet. Özellikle ciddi travmalarda labrumun birden fazla bölgesi yaralanabilir ve iki lezyon aynı omuzda birlikte görülebilir.

SLAP ameliyatında mutlaka labrum dikilir mi?
Hayır. Hastanın yaşı, biseps tendonunun durumu ve lezyonun özelliklerine göre SLAP tamiri, biseps tenodezi veya farklı seçenekler değerlendirilebilir.

Bankart ameliyatından sonra tekrar omuz çıkar mı?
Tekrar çıkık riski tamamen ortadan kaldırılamaz. Kemik kaybı, yüksek riskli sporlar ve yeni travmalar yeniden instabiliteye neden olabilir.

Bankart ve SLAP lezyonlarında doğru tedavi için yalnızca labrumdaki yırtığın görülmesi yeterli değildir. Bankart lezyonunda omuz stabilitesi ve kemik kaybı, SLAP lezyonunda ise biseps-labrum kompleksinin hastanın şikâyetleriyle ilişkisi ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir. Tedavinin temel amacı ağrıyı azaltmak, omuz stabilitesini ve hareket fonksiyonunu korumak ve hastanın günlük yaşam ya da sportif aktivitelerine güvenli şekilde dönmesini sağlamaktır.