Total diz protezi nedir?

Diz eklemi femur, tibia ve patella kemiklerinin bir araya gelmesiyle oluşur.

Bu kemiklerin eklem yüzeyleri normalde düzgün kıkırdak dokusu ile kaplıdır. Kıkırdak dokusu eklemin düşük sürtünmeyle hareket etmesine ve yüklerin dengeli şekilde aktarılmasına yardımcı olur.

İleri kireçlenmede kıkırdak giderek incelir ve bazı bölgelerde tamamen kaybolabilir. Kemik yüzeylerinin birbirine yaklaşması ağrı, hareket kısıtlılığı ve şekil bozukluğuna neden olabilir.

Total diz protezinde hasarlı eklem yüzeyleri çıkarılarak femur ve tibia tarafına uygun protez bileşenleri yerleştirilir. Bu bileşenler arasında hareketi sağlayan dayanıklı bir polietilen yüzey bulunur.

Total diz protezi kimlere uygulanabilir?

Total diz protezi genellikle ileri derecede diz eklem hasarı bulunan ve şikâyetleri günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyen hastalarda değerlendirilir.

Yürüme mesafesinin ciddi şekilde azalması, merdiven kullanırken belirgin güçlük, gece ağrısı, istirahatte devam eden ağrı ve diz hareketlerinde ileri kısıtlılık cerrahi değerlendirmeyi gündeme getirebilir.

Hastanın ilaç, egzersiz, kilo kontrolü, fizik tedavi veya uygun görülen diğer cerrahi dışı yöntemlere rağmen yeterli rahatlama sağlayamaması da karar sürecinde dikkate alınır.

Tek başına ileri yaş veya röntgen görüntüsü ameliyat için yeterli değildir. Hastanın genel sağlık durumu ve cerrahiden beklenen fonksiyonel kazanım birlikte değerlendirilmelidir.

Diz kireçlenmesi neden protez gerektirebilir?

Diz kireçlenmesi, eklem kıkırdağının zaman içerisinde hasarlanmasıyla gelişen dejeneratif bir süreçtir.

İlk dönemlerde ağrı çoğunlukla hareketle ortaya çıkarken ilerleyen evrelerde istirahatte ve gece de hissedilebilir.

Eklem aralığındaki daralma ilerledikçe dizde içe veya dışa doğru eğrilik oluşabilir.

Hastalar ayağa kalkmakta, uzun süre yürümekte ve merdiven kullanmakta zorlanabilir.

Cerrahi dışı yöntemlerle kontrol edilemeyen ileri kireçlenmede total diz protezi, hasarlı eklem yüzeylerinin değiştirilmesine yönelik seçeneklerden biridir.

Total diz protezi ameliyatı nasıl yapılır?

Ameliyat sırasında diz eklemine ulaşılarak femur ve tibianın hasarlı eklem yüzeyleri kontrollü kemik kesileriyle hazırlanır.

Daha sonra hastanın anatomisine uygun boyutlarda protez bileşenleri yerleştirilir.

Femur tarafında metal bir bileşen, tibia tarafında metal taban ve bunların arasında özel polietilen ara parça bulunur.

Bazı hastalarda diz kapağının arka yüzeyine de protez bileşeni uygulanabilir.

Ameliyat sırasında dizin mekanik dengesi, bağ yapıları ve hareket açıklığı değerlendirilir.

Amaç yalnızca protezi kemiğe yerleştirmek değil, dizin stabilitesini ve yük dağılımını mümkün olduğunca dengeli hale getirmektir.

Diz protezi kemiğe nasıl sabitlenir?

Diz protezleri farklı sabitleme yöntemleriyle uygulanabilir.

Sık kullanılan yöntemlerden biri kemik çimentosu olarak adlandırılan özel bir materyalle protez bileşenlerinin kemiğe sabitlenmesidir.

Bazı protez sistemlerinde çimentosuz fiksasyon kullanılabilir. Bu sistemlerde protezin yüzeyi kemiğin zaman içerisinde üzerine büyümesine uygun şekilde tasarlanmıştır.

Hangi yöntemin tercih edileceği kemik kalitesi, hastanın yaşı, anatomisi ve kullanılan protez sistemine göre belirlenir.

Her hasta için tek bir fiksasyon yöntemi uygun değildir.

Total diz protezi ameliyatından önce hangi değerlendirmeler yapılır?

Ameliyat öncesinde ayrıntılı ortopedik muayene ve radyolojik değerlendirme yapılır.

Dizin hareket açıklığı, deformite, bağ stabilitesi ve yürüyüş değerlendirilir.

Ayakta çekilen diz grafileri ile eklem aralığı, kemik yapısı ve bacağın dizilimi incelenebilir.

Ayrıca hastanın genel sağlık durumunun ameliyata uygun olup olmadığı değerlendirilir.

Kalp, akciğer, böbrek hastalıkları, diyabet, kullanılan ilaçlar ve daha önce geçirilmiş ameliyatlar dikkate alınır.

Aktif enfeksiyonların bulunması halinde bunların protez cerrahisi öncesinde değerlendirilmesi gerekir.

Ameliyattan sonra ne zaman yürünür?

Total diz protezi sonrasında uygun hastalarda erken mobilizasyon hedeflenir.

Hastanın genel durumu ve cerrahın değerlendirmesine göre ameliyat günü veya sonraki dönemde fizyoterapist eşliğinde ayağa kalkma ve yürüme çalışmaları başlanabilir.

İlk dönemde yürüteç veya koltuk değneği gibi yardımcı cihazlar kullanılabilir.

Destek ihtiyacı hastanın kas gücü, dengesi ve güvenli yürüme becerisi geliştikçe azaltılır.

Yük verme ve yürüme programı her hastada aynı olmayabilir.

Fizik tedavi neden önemlidir?

Total diz protezi ameliyatının sonucunu etkileyen önemli unsurlardan biri ameliyat sonrası rehabilitasyondur.

İlk dönemde dizde şişlik, ağrı ve hareket kısıtlılığı bulunabilir.

Egzersizlerin amacı dizin bükülme ve açılma hareketlerini artırmak, uyluk kaslarını güçlendirmek ve hastanın güvenli şekilde yürümesini sağlamaktır.

Özellikle dizin tam açılma hareketinin geri kazanılması günlük yürüme fonksiyonu açısından önemlidir.

Rehabilitasyon programı hastanın yaşı, ameliyat öncesi hareket düzeyi ve ameliyat sonrası klinik durumuna göre düzenlenir.

Total diz protezi sonrasında ağrı tamamen geçer mi?

Total diz protezinin temel amaçlarından biri ileri eklem hasarına bağlı ağrıyı belirgin şekilde azaltmaktır.

Birçok hastada günlük yaşamı etkileyen kireçlenme ağrısında önemli azalma sağlanabilir.

Bununla birlikte ameliyat sonrasında hiçbir zaman ağrı olmayacağı şeklinde bir garanti verilemez.

İyileşmenin ilk döneminde cerrahiye bağlı ağrı ve şişlik normal olarak görülebilir.

Bazı hastalarda tam iyileşme sonrasında da farklı nedenlere bağlı diz çevresi şikâyetleri devam edebilir.

Bu nedenle ameliyat öncesinde hastanın beklentilerinin gerçekçi şekilde değerlendirilmesi önemlidir.

Diz protezi ne kadar dayanır?

Modern diz protezleri uzun yıllar kullanılabilecek şekilde tasarlanmıştır.

Ancak protezin belirli bir “kesin ömrü” olduğu söylenemez.

Protez aşınması; hastanın yaşı, vücut ağırlığı, aktivite düzeyi, kemik kalitesi, implantın yerleşimi ve zaman içinde gelişebilecek komplikasyonlar gibi birçok faktörden etkilenebilir.

Yıllar içerisinde protez bileşenlerinde aşınma veya kemiğe tutunmada gevşeme gelişebilir.

Bu nedenle protez uygulanmış hastalarda şikâyet olmasa bile doktor tarafından önerilen dönemlerde kontrol gerekebilir.

Total diz protezinden sonra hangi aktiviteler yapılabilir?

Ameliyat ve rehabilitasyon tamamlandıktan sonra hastaların önemli bir bölümü günlük yürüyüş, merdiven kullanma ve temel günlük aktivitelerine dönebilir.

Yüzme, yürüyüş ve düşük darbeli egzersizler birçok hastada uygun olabilir.

Koşu, sıçrama ve yoğun temas içeren yüksek darbeli sporlar ise protez üzerine daha fazla yük oluşturabilir.

Aktivite planı hastanın yaşı, protez tipi ve genel fiziksel durumuna göre bireysel olarak değerlendirilmelidir.

Amaç protezi korurken aktif ve fonksiyonel bir yaşam sürdürebilmektir.

Total diz protezinin olası riskleri nelerdir?

Her cerrahi girişimde olduğu gibi total diz protezinde de bazı komplikasyonlar görülebilir.

Enfeksiyon, damar içinde pıhtı oluşumu, kanama, yara iyileşme sorunları ve anesteziyle ilişkili komplikasyonlar gelişebilir.

Protezin zaman içerisinde gevşemesi veya aşınması mümkündür.

Dizde sertlik, hareket kısıtlılığı, instabilite veya devam eden ağrı görülebilir.

Nadiren protez çevresinde kırık veya sinir-damar yaralanması oluşabilir.

Bu risklerin tamamı her hastada ortaya çıkmaz. Ameliyat öncesinde kişisel risk faktörleri değerlendirilerek gerekli önlemler planlanır.

Protez enfeksiyonu neden önemlidir?

Diz protezi enfeksiyonu, nadir ancak ciddi komplikasyonlardan biridir.

Enfeksiyon ameliyattan kısa süre sonra ortaya çıkabileceği gibi daha ileri dönemde de gelişebilir.

Artan ağrı, kızarıklık, akıntı, ateş veya dizde beklenmeyen şişlik gibi belirtiler değerlendirme gerektirir.

Yüzeysel yara enfeksiyonları ile protezin çevresindeki derin enfeksiyonların tedavisi birbirinden farklıdır.

Derin protez enfeksiyonlarında cerrahi temizlik, antibiyotik tedavisi veya bazı durumlarda protezin değiştirilmesini içeren daha kapsamlı tedaviler gerekebilir.

Revizyon diz protezi nedir?

Daha önce uygulanmış bir diz protezinin belirli nedenlerle kısmen veya tamamen değiştirilmesine revizyon diz protezi denir.

Protezde gevşeme, aşınma, enfeksiyon, instabilite veya protez çevresi kırık revizyon gerektirebilecek nedenler arasındadır.

Revizyon ameliyatları ilk protez cerrahisine göre daha karmaşık olabilir.

Kemik kaybı ve bağ yapılarındaki problemler nedeniyle özel implantlar veya ek rekonstrüksiyon yöntemleri kullanılabilir.

Bu nedenle ilk protezin doğru planlanması ve düzenli takip uzun dönem açısından önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

Total diz protezi kimlere yapılır?
İleri diz kireçlenmesi nedeniyle belirgin ağrı ve fonksiyon kaybı yaşayan, cerrahi dışı tedavilerden yeterli fayda görmeyen uygun hastalarda değerlendirilebilir. Karar yalnızca yaş veya röntgen görüntüsüne göre verilmez.

Diz protezi ameliyatından sonra ne zaman yürünür?
Uygun hastalarda erken dönemde, fizyoterapist desteğiyle ayağa kalkma ve yürüme çalışmalarına başlanabilir. Kesin zaman hastanın genel durumuna göre değişir.

Diz protezi ameliyatından sonra merdiven çıkılabilir mi?
Rehabilitasyon ilerledikçe ve kas gücü yeterli hale geldikçe merdiven kullanımı çalışılabilir. İlk dönemde yardımcı cihaz veya destek gerekebilir.

Diz protezi kaç yıl dayanır?
Kesin bir süre vermek doğru değildir. Birçok protez uzun yıllar işlev görebilir ancak kullanım süresi hastanın yaşı, aktivitesi, kilosu, kemik yapısı ve implantın durumuna göre değişebilir.

Diz protezi sonrası diz tamamen bükülür mü?
Elde edilebilecek hareket açıklığı ameliyat öncesindeki hareket, eklem yapısı ve rehabilitasyona göre değişir. Her hastada aynı bükülme derecesi elde edileceği garanti edilemez.

İki diz aynı anda protez yapılabilir mi?
Bazı seçilmiş hastalarda iki taraflı cerrahi değerlendirilebilir. Ancak hastanın genel sağlık durumu ve cerrahi riskleri ayrıntılı olarak incelenmelidir. Her hasta için uygun bir seçenek değildir.

Total diz protezinden sonra tekrar ameliyat gerekebilir mi?
Protezde aşınma, gevşeme, enfeksiyon veya başka komplikasyonlar gelişirse ilerleyen yıllarda revizyon cerrahisi gerekebilir. Ancak her protez hastasında yeniden ameliyat gerekeceği anlamına gelmez.

Total diz protezi, ileri diz eklem hasarında yalnızca röntgen görüntüsünü düzeltmeye yönelik bir işlem değildir. Tedavinin temel amacı ağrının azaltılması, diz fonksiyonunun geliştirilmesi ve hastanın günlük yaşam aktivitelerini daha rahat sürdürebilmesidir. Ameliyat kararı hastanın şikâyetleri, eklem hasarının derecesi, genel sağlık durumu ve beklentileri birlikte değerlendirilerek kişiye özel olarak verilmelidir.