Distal Femoral Osteotomiler (DFO)

Prof. Dr. Halil Ibrahim BALCI;

Distal femoral osteotomi (DFO), genu valgum deformitelerini ve patellofemoral yanlış izlenmeyi düzelten, böylece kinematiği yeniden sağlayan ve lateral tibiofemoral ve patellofemoral kompartmanlardaki temas basınçlarını azaltan eklem koruyucu bir prosedürdür.

Temel Konsept

Temel Konsept (Yüksek Öneme Sahip)

• Valgus dizilimi → lateral kompartman aşırı yüklenmesi + artmış Q açısı
• DFO → mekanik eksen mediale kayar → yük yeniden dağılımı + PF stabilizasyonu

1. Primer Endikasyonlar

• Lateral Kompartman Osteoartriti: DFO, valgus dizilimi ile ilişkili izole lateral kompartman dejenerasyonu olan hastalarda hastalık progresyonunu durdurmak veya yavaşlatmak amacıyla sıklıkla kullanılır.
• Tekrarlayan Patellar İnstabilite: Koronal düzlem dizilim bozukluğu (genu valgum), Q açısını ve patellaya uygulanan lateral vektörü artırdığı için lateral patellar instabiliteye katkıda bulunan önemli bir faktördür. DFO ile mekanik eksenin normalleştirilmesi, tekrarlayan çıkıkların yönetiminde oldukça etkilidir ve optimal sonuçlar için sıklıkla Medial Patellofemoral Ligaman (MPFL) rekonstrüksiyonu ile kombine edilir.

2. Cerrahi Teknikler & Hasta Seçimi

İki primer teknik arasında mutlak klinik üstünlük yoktur; cerrahi seçim hastaya özgü anatomi tarafından belirlenir.

• Medial Kapalı Kama DFO (MCDFO): Kemik greftine ihtiyaç duymadan doğrudan kemik temasını sağlar ve bu durum teorik olarak gecikmiş kaynama veya kaynamama riskini azaltır. Daha yüksek yapı stabilitesi ve daha erken yük vermeye olanak sağlar. Spesifik kontrendikasyonlar olmadıkça, femur kaynaklı deformitelerde MCDFO sıklıkla tercih edilen yöntemdir.
• Lateral Açık Kama DFO (LODFO): Bu teknik özellikle hastada ekstremite uzunluk farkı varsa (ameliyat edilecek bacak daha kısaysa), önceden mevcut lateral cerrahi skar/yaklaşım varsa veya lateral retinaküler gevşetme gibi eş zamanlı lateral prosedürler gerekiyorsa endikedir.

Hasta Seçimi

İdeal aday:

• Yaş < 60 (rölatif)
• Aktif hasta
• İzole lateral kompartman hastalığı
• Korunmuş ROM (> 90°)
• Minimal medial kompartman dejenerasyonu

Kontrendikasyonlar:

• İleri trikompartmantal OA
• Şiddetli fleksiyon kontraktürü
• İnflamatuvar artrit (rölatif)

3. Klinik ve Radyolojik Sonuçlar

• Deformite Düzeltmesi: DFO, alt ekstremite mekanik eksenini, mekanik lateral distal femoral açıyı (mLDFA) ve tibial tüberozite-troklear oluk (TT-TG) mesafesini güvenilir şekilde nötral veya fizyolojik sınırlara düzeltir.
• İnstabilite ve Ağrının Azalması: Tekrarlayan patellar instabilite nedeniyle tedavi edilen hastalarda yeniden çıkık oranı anlamlı şekilde yaklaşık %4,08’e düşer. Hastalarda Kujala, Lysholm ve VAS ağrı skorları dahil olmak üzere fonksiyonel skorlarda istatistiksel ve klinik olarak anlamlı iyileşmeler görülür.
• Eklem Sağkalımı: DFO, total diz artroplastisi (TKA) ihtiyacını etkili şekilde geciktirir. Bildirilen eklem sağkalım oranları 5 yılda %74–88, 10 yılda %74–90 ve 15 yılda %45–79’dur.

Deformite Analizi

• Mekanik eksen sapması (MAD)
• mLDFA (mekanik lateral distal femoral açı)
• Eklem hattı konverjans açısı (JLCA)
• TT–TG (özellikle instabilite olgularında)

Temel prensip: Deformite femurda → DFO

4.Spora ve İşe Dönüş

DFO, aktif popülasyonlarda mükemmel mesleki ve atletik iyileşme oranları sağlar:

• İşe Dönüş (RTW): Hastaların %42,1 ile %91,3’ü başarılı şekilde işe döner.
• Spora Dönüş (RTS): %70 ile %100 arasında yüksek RTS oranları bildirilmiştir ve ortalama dönüş süresi 8,3 ile 16,9 ay arasında değişmektedir. Bu hastaların çoğunluğu aynı veya daha yüksek düzeyde sportif aktiviteye geri döner.

Sağkalım (Eklem Koruma)

• 5 yıl: %74–88
• 10 yıl: %74–90
• 15 yıl: %45–79

TKA’yı ~13 yıl geciktirir

Aktiviteye Dönüş

• RTW: %42–91
• RTS: %70–100
• Dönüş süresi: 8–17 ay

Çoğunluk aynı veya daha yüksek seviyeye döner

5. Komplikasyon Profili

• Semptomatik İmplant: İmplant irritasyonu en sık görülen postoperatif komplikasyondur ve olguların yaklaşık %36’sında implant çıkarılmasına neden olur.
• Kırıklar ve İyileşme Sorunları: Karşı korteks menteşe kırıkları, gecikmiş kaynama ve kaynamama gibi teknik komplikasyonlar görülebilir. Açık kama teknikleri gecikmiş kaynamayı önlemek için sıklıkla kemik grefti gerektirirken, kapalı kama teknikleri nispeten daha yüksek lateral korteks kırığı riski taşır.

Komplikasyonlar

En Sık

• Semptomatik implant → çıkarılma ~%36

Teknik

• Menteşe kırığı
• Kaynamama / gecikmiş kaynama
• Hatalı düzeltme

Tekniğe Özgü

• Açık kama → gecikmiş kaynama riski
• Kapalı kama → lateral korteks kırığı riski

6. Gelecekteki Artroplasti (TKA) Üzerindeki Etkisi

DFO, TKA’ya dönüşümü ortalama 13,1 yıl geciktirir. Eklem dejenerasyonu ilerler ve TKA gerekli hale gelirse, daha önce uygulanmış DFO sonucu olumsuz etkilemez. Bu hastaların klinik sonuçları, subjektif diz tercihleri ve revizyon oranları, daha önce osteotomi uygulanmadan primer TKA yapılan hastalarla oldukça benzerdir.

İpuçları

• Her zaman ayakta tam uzunlukta dizilim grafileri çekin
• Hafif varus-nötral eksene düzeltin (aşırı düzeltmeden kaçının)
• Gerektiğinde PF prosedürleri ile kombine edin
• Preoperatif planlama, intraoperatif düzeltmeden daha önemlidir

Tuzaklar

• Çok apeksli deformiteyi gözden kaçırmak
• Aşırı düzeltme → medial OA progresyonu
• Patellofemoral patolojiyi göz ardı etmek
• Açık kama tekniğinde yetersiz fiksasyon

Kaynaklar

• Moran, T. E., ve ark. (2024). “Distal femoral osteotomies improves recurrent patellar instability in patients with genu valgum: A systematic review.” Journal of ISAKOS, 9, 100318.
• Bassi, J. S., ve ark. (2021). “Return to Work and Sport After Distal Femoral Osteotomy: A Systematic Review.”.
• Ismailidis, P., ve ark. (2023). “Distal femoral osteotomy for the valgus knee: indications, complications, clinical and radiological outcome.” Archives of Orthopaedic and Trauma Surgery, 143: 6147–6157.
• Clark, S. C., ve ark. (2024). “Uncompromised total knee arthroplasty function after distal femoral osteotomy: a self-matched study of bilateral total knee arthroplasties following unilateral osteotomy with a mean 32-year follow-up.” Bone Joint Open, 5(11): 1013–1019.
• Yazdi, H., ve ark. (2025). “Distal Femoral Varus Osteotomy in Valgus Knee With Lateral Compartment Osteoarthritis: A Systematic Review.” JAAOS Global Research & Reviews, 9: e25.00121.
• Arias Pérez, R. D., ve ark. (2025). “The efficacy of medial patellofemoral ligament reconstruction combined with distal femoral varus osteotomy in recurrent patellar dislocation and genu valgum.” Musculoskeletal Surgery, 109: 267–276.