Femur şaft kırığı nedir?

Femur şaftı, kalça ile diz arasında uzanan uyluk kemiğinin orta gövde bölümüdür.

Bu bölgedeki kırıklar kemiğin güçlü yapısı nedeniyle çoğunlukla yüksek enerjili travmalar sonucunda oluşur.

Kırık enine, oblik, spiral veya parçalı olabilir.

Travmanın şiddeti arttıkça çevredeki kas ve yumuşak dokuların da etkilenme olasılığı artar.

Femur çevresinde geniş kas dokusu bulunduğu için kırık sonrasında belirgin kanama gelişebilir. Bu nedenle femur şaft kırıkları yalnızca ortopedik bir yaralanma olarak değil, özellikle çoklu travmalı hastalarda genel dolaşım durumu açısından da değerlendirilmelidir.

Femur şaft kırıkları nasıl oluşur?

Genç erişkinlerde trafik kazaları, motosiklet kazaları ve yüksekten düşmeler en sık nedenler arasındadır.

Spor yaralanmaları ve doğrudan uyluğa alınan güçlü darbeler de femur şaft kırığına yol açabilir.

İleri yaşta osteoporozu bulunan kişilerde daha düşük enerjili travmalarla kırık meydana gelebilir.

Bazı hastalarda tümör, enfeksiyon veya kemiğin yapısını zayıflatan başka hastalıkların bulunduğu bölgelerde patolojik femur kırıkları görülebilir.

Kırığın oluşma mekanizması, eşlik eden yaralanmaların değerlendirilmesi açısından da önem taşır.

Femur şaft kırığının belirtileri nelerdir?

Şiddetli uyluk ağrısı en belirgin bulgulardan biridir.

Hasta yaralı bacağının üzerine basamaz ve bacağı hareket ettirmekte zorlanır.

Uylukta şişlik, şekil bozukluğu, kısalık veya bacağın normalden farklı bir pozisyonda durması görülebilir.

Kırık çevresinde önemli miktarda kanama meydana gelebileceği için bazı hastalarda tansiyon düşüklüğü, çarpıntı veya genel durum bozukluğu gelişebilir.

Ciltte yara bulunması açık kırık olasılığını düşündürür.

Ayak nabızları, cilt rengi, sıcaklık ve duyu-motor fonksiyonlar değerlendirilerek damar ve sinir yaralanması araştırılır.

Femur şaft kırığı nasıl teşhis edilir?

Tanı fizik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle konur.

Uyluktaki deformite ve hassasiyet değerlendirilirken kalça ve diz eklemi de muayene edilir.

Röntgen görüntülerinde yalnızca kırık hattının bulunduğu bölgenin değil, femurun tamamının ve komşu eklemlerin görüntülenmesi önemlidir.

Yüksek enerjili travmalarda kalça, diz, pelvis veya karşı ekstremitede ek yaralanmalar bulunabilir.

Karmaşık kırıklarda veya eklem uzanımı şüphesi varsa bilgisayarlı tomografi kullanılabilir.

Femur şaft kırıkları nasıl tedavi edilir?

Erişkin femur şaft kırıklarının büyük bölümü cerrahi olarak tedavi edilir.

En sık kullanılan yöntemlerden biri intramedüller çivilemedir.

Bu yöntemde femur kemiğinin iç kanalına uzun bir metal çivi yerleştirilir ve kırığın üst ve alt bölümlerinden vidalarla sabitlenir.

İntramedüller çivi, kemiğin mekanik eksenine yakın bir konumda bulunduğu için güçlü bir fiksasyon sağlayabilir.

Bazı özel kırıklarda plak ve vida sistemleri veya farklı cerrahi yöntemler kullanılabilir.

Tedavi seçimi kırığın yeri, parçalanma derecesi ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.

Femur şaft kırığı ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Erişkinlerde femur şaft kırıklarının çoğu cerrahi tedavi gerektirir.

Uzun süreli yatak istirahati ve traksiyon gibi eski yöntemler günümüzde erişkinlerde sınırlı durumlarda kullanılmaktadır.

Bunun temel nedenlerinden biri uzun süre hareketsiz kalmanın damar pıhtısı, kas kaybı, eklem sertliği ve akciğer problemleri gibi komplikasyonlara yol açabilmesidir.

Çocuklarda ise yaşa ve kırığın tipine göre alçı, traksiyon veya cerrahi yöntemler kullanılabilir.

Tedavi yaklaşımı çocuklarda büyüme potansiyeli dikkate alınarak farklı şekilde planlanır.

Distal femur kırığı nedir?

Distal femur kırığı, femurun diz eklemine yakın alt bölümünde meydana gelen kırığıdır.

Bu kırıklar eklem dışı olabileceği gibi diz eklem yüzeyine uzanabilir.

Eklem yüzeyinin etkilendiği kırıklarda tedavinin amacı yalnızca kemiğin kaynamasını sağlamak değil, diz eklem yüzeyinin mümkün olduğunca düzgün şekilde yeniden oluşturulmasıdır.

Distal femur kırıkları genç hastalarda çoğunlukla yüksek enerjili travmalarla, ileri yaşta ise osteoporotik kemikte basit düşmeler sonrasında oluşabilir.

Diz protezi bulunan hastalarda protezin hemen üzerinde gelişen periprostetik distal femur kırıkları da görülebilir.

Distal femur kırığının belirtileri nelerdir?

Diz ve uyluğun alt bölümünde belirgin ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı görülebilir.

Hasta dizini bükmekte veya bacağını kaldırmakta zorlanabilir.

Yer değiştirmiş kırıklarda uyluğun alt kısmında şekil bozukluğu oluşabilir.

Diz çevresinde morarma ve hassasiyet bulunabilir.

Eklem içine kanama gelişmesi dizde belirgin şişliğe yol açabilir.

Damar ve sinir yapılarının değerlendirilmesi önemlidir çünkü diz arkasından geçen büyük damarlar ciddi travmalarda etkilenebilir.

Distal femur kırıkları nasıl teşhis edilir?

Standart röntgen görüntüleri kırığın yeri ve genel yapısını değerlendirmek için kullanılır.

Eklem yüzeyine uzanan veya çok parçalı kırıklarda bilgisayarlı tomografi daha ayrıntılı bilgi sağlayabilir.

Bilgisayarlı tomografi özellikle diz eklem yüzeyindeki kırık hatlarının ve kemik parçalarının pozisyonunun değerlendirilmesinde cerrahi planlamaya yardımcı olur.

Diz çevresindeki bağ ve yumuşak dokuların durumu da fizik muayenede değerlendirilir.

Yüksek enerjili travmalarda aynı ekstremitede kalça veya tibia gibi başka kemiklerde de kırık bulunabileceği unutulmamalıdır.

Distal femur kırıkları ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Yer değiştirmemiş ve stabil bazı distal femur kırıkları cerrahi dışı yöntemlerle takip edilebilir.

Ancak bu durum sınırlı hasta grubunda söz konusudur.

Diz eklemine yakın olması, kırığın sıklıkla instabil veya parçalı olması ve uzun süre hareketsizliğin ciddi diz sertliğine yol açabilmesi nedeniyle birçok distal femur kırığında cerrahi tedavi tercih edilir.

Cerrahi dışı tedavi uygulanacaksa düzenli görüntüleme ile kırığın pozisyonu yakından takip edilmelidir.

Distal femur kırığı ameliyatı nasıl yapılır?

Cerrahi yöntemin seçimi kırığın yapısına göre değişir.

Kilitli plak ve vida sistemleri distal femur kırıklarında sık kullanılan yöntemlerden biridir.

Bazı kırıklarda femurun iç kanalına yerleştirilen retrograd intramedüller çiviler kullanılabilir.

Eklem içine uzanan kırıklarda önce eklem yüzeyi uygun pozisyona getirilir ve ardından kırığın diğer bölümleri stabilize edilir.

İleri yaşta, çok parçalı ve rekonstrüksiyona uygun olmayan seçilmiş kırıklarda protez veya distal femur replasmanı gibi daha farklı cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Femur kırıklarında kan kaybı neden önemlidir?

Femur çevresindeki geniş yumuşak doku alanı nedeniyle şaft kırıklarında kırık bölgesine önemli miktarda kanama olabilir.

Dışarıdan belirgin kanama görülmese bile uyluk içerisinde kan birikebilir.

Özellikle yüksek enerjili travma geçiren hastalarda nabız, tansiyon ve genel dolaşım durumu yakından değerlendirilir.

Femur kırığının başka organ yaralanmalarıyla birlikte bulunması kan kaybının etkisini artırabilir.

Bu nedenle çoklu travmalı hastalarda femur kırığının stabilizasyonu genel travma yönetiminin önemli bir parçasıdır.

Femur kırıklarında yağ embolisi görülebilir mi?

Uzun kemik kırıkları sonrasında nadiren yağ embolisi sendromu gelişebilir.

Kemik iliğindeki yağ damlacıklarının dolaşıma geçmesiyle ilişkili olan bu tabloda solunum sıkıntısı, bilinç değişiklikleri ve bazı cilt bulguları ortaya çıkabilir.

Her femur kırığında görülmez ancak özellikle çoklu uzun kemik kırıklarında dikkat edilmesi gereken ciddi komplikasyonlardan biridir.

Hastanın genel durumu ve solunum bulguları travma sonrası dönemde bu nedenle yakından takip edilir.

Femur kırığı sonrası rehabilitasyon nasıl yapılır?

Rehabilitasyon yapılan cerrahinin stabilitesine ve kırığın tipine göre planlanır.

Ameliyat sonrasında mümkün olduğunca erken dönemde yatak içi egzersizler ve eklem hareketleri başlanabilir.

Diz ve kalça hareket açıklığının korunması önemlidir.

Yük verme miktarı kırığın yapısı ve kullanılan implantın stabilitesine göre belirlenir.

Bazı hastalar erken dönemde destekle yük verebilirken bazı kırıklarda belirli süre yük kısıtlaması gerekebilir.

Fizik tedavi sürecinde kas gücü, denge, yürüme ve günlük yaşam aktivitelerinin yeniden kazanılması hedeflenir.

Femur kırıklarının komplikasyonları nelerdir?

Kaynamama veya kaynamada gecikme görülebilir.

Kırığın yanlış pozisyonda kaynaması bacakta kısalık, açılanma veya rotasyon bozukluğuna yol açabilir.

Distal femur kırıklarında diz hareketlerinde kısıtlılık ve eklem içi kırıklardan sonra travma sonrası kireçlenme gelişebilir.

Enfeksiyon, damar içinde pıhtı oluşumu, implant problemleri ve nadiren sinir-damar yaralanmaları da görülebilir.

Uzun kemik kırıklarında yağ embolisi sendromu gibi sistemik komplikasyonlar da dikkate alınmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Femur kırığı kaç haftada kaynar?
Kaynama süresi kırığın tipi, hastanın yaşı, kemik kalitesi ve uygulanan tedaviye göre değişir. Röntgende kaynama görülmesi ile kas gücü ve yürüme fonksiyonunun tamamen geri kazanılması farklı sürelerde olabilir.

Femur şaft kırığı her zaman ameliyat edilir mi?
Erişkinlerde femur şaft kırıklarının büyük bölümü cerrahi olarak tedavi edilir. Çocuklarda veya özel klinik durumlarda cerrahi dışı yöntemler uygulanabilir.

Femur kırığından sonra hasta ne zaman yürüyebilir?
Yürüme ve yük verme zamanı kullanılan implantın stabilitesine, kırığın tipine ve kemik kalitesine göre değişir. Bu nedenle her hasta için aynı süre geçerli değildir.

Distal femur kırığı diz hareketlerini etkiler mi?
Evet. Kırık diz eklemine yakın olduğu için hareket kısıtlılığı gelişebilir. Özellikle eklem içi kırıklarda düzenli rehabilitasyon önemlidir.

Femur kırığı sonrası bacak kısalığı olabilir mi?
Kırığın belirgin kısalarak veya uygun olmayan pozisyonda kaynaması durumunda uzunluk farkı gelişebilir. Cerrahi tedavinin amaçlarından biri normal kemik uzunluğu ve dizilimini mümkün olduğunca yeniden sağlamaktır.

Femur kırığı sonrası plak veya çivi çıkarılır mı?
Her hastada rutin olarak çıkarılması gerekmez. Ağrı, implant irritasyonu, enfeksiyon veya başka bir tıbbi gerekçe varsa çıkarılması ayrıca değerlendirilebilir.

Femur kırığı sonrası spora ne zaman dönülebilir?
Spora dönüş kemik kaynaması, kalça ve diz hareketleri, kas gücü ve denge yeterli hale geldikten sonra planlanır. Ağrının azalması tek başına spora dönüş için yeterli değildir.

Femur şaft ve distal uç kırıklarında tedavinin temel amacı yalnızca kırık hattının kaynamasını sağlamak değildir. Bacağın uzunluğu, mekanik ekseni ve rotasyonunun korunması; kalça ve diz hareketlerinin mümkün olduğunca yeniden kazanılması da uzun dönem sonuçlar açısından önem taşır. Ayrıntılı travma değerlendirmesi, uygun cerrahi stabilizasyon, düzenli radyolojik takip ve zamanında rehabilitasyon ile hastaya özel bir tedavi planı oluşturulabilir.